II Mojżesza

We’eleh Szemot *

II Księga Mojżesza

1. Oto imiona * synów Israela przybyłych do Micraim. Z Jakóbem weszli, każdy ze swoim domem: ² Reuben, Szymeon, Lewi i Jehuda; ³ Issachar, Zebulun i Binjamin; ⁴ Dan, Naftali, Gad i Aszer. ⁵ Zaś wszystkich dusz, które wyszły z biodra Jakóba *, było siedemdziesiąt dusz; a Josef był już w Micraim. ⁶ I Josef umarł, a także wszyscy jego bracia oraz całe to pokolenie. ⁷ A synowie Israela rozplenili się, rozrodzili, rozmnożyli *, wielce się wzmocnili oraz napełniła się nimi ziemia Goszen.

⁸ Powstał też nad Micraim nowy król *, który nie znał Josefa. ⁹ I powiedział do swojego ludu: Oto lud synów Israela stał się dla nas zbyt liczny i silny. ¹⁰ Mądrze z nim postąpmy, aby się nie rozmnożył; bo gdyby przyszła wojna i on przyłączy się do naszych nieprzyjaciół, będzie walczył przeciwko nam oraz ujdzie * z tej ziemi. ¹¹ Zatem ustanowił nad nim nadzorców robocizny, aby go dręczyli ciężkimi robotami. To on zbudował miasta na zapasy dla faraona - Pithom * i Raamses. ¹² Ale im bardziej go udręczali, tym bardziej się rozmnażał i tym bardziej rozrastał; zatem się zatrwożyli * z uwagi na synów Israela. ¹³ I Micrejczycy srogo ujarzmili synów Israela. ¹⁴ Zaś ich życie czynili gorzkim, ciężką robotą przy glinie, cegłach i wszelkiej pracy na polu, przy której bez litości ich ujarzmiali. ¹⁵ Król Micraim powiedział też do ebrejskich * położnych, z których imię jednej to Szyfra, a imię drugiej - Pua, ¹⁶ mówiąc: Gdy będziecie przy porodach Ebrejek, uważajcie na krzesło porodowe; jeśli to syn - zabijcie go, a jeżeli córka - niechaj zostanie żywa. ¹⁷ Ale położne obawiały się Boga i nie czyniły tak, jak im powiedział król Micraim, lecz zostawiały dzieci przy życiu. ¹⁸ Więc król Micraim wezwał położne oraz do nich powiedział: Czemu to uczyniłyście i zostawiacie dzieci przy życiu? ¹⁹ Zaś położne powiedziały do faraona: Dlatego, że Ebrejki * nie są takie, jak micrejskie niewiasty; gdyż są zdrowe. Rodzą, zanim przyjdzie do nich położna. ²⁰ Bóg też dał powodzenie położnym, więc lud się mnożył i wielce wzrastał. ²¹ A ponieważ położne obawiały się Boga, pobudował im domy. ²² Zaś faraon tak rozkazał całemu swojemu ludowi: Każdego nowonarodzonego syna wrzućcie do rzeki, a każdą córkę zostawcie przy życiu.

* hebrajska nazwa II Księgi Mojżesza; od pierwszego, hebrajskiego słowa tego zwoju w formie spolszczonej: Oto imiona

*1,1 Zwój rozpoczyna hebrajski spójnik, który charakteryzuje ją jako dalszy ciąg Pierwszej

*1,5 czyli potomków

*1,7 synonimy wyrażają, że rozmnożenie się ludności israelskiej nie nastąpiło od razu, lecz po upływie dłuższego czasu

*1,8 zdaniem niektórych chodzi o nową dynastię (najprawdopodobniej 18-tą)

*1,10 dokładnie: wstąpi, wejdzie (z niżej położonego Micraimu/Egiptu - do Kanaanu)

*1,11 co znaczy: Bożek słońca

*1,12 to hebrajskie słowo oznacza obawę przed nieznaną, tajemniczą potęgą; inni: byli zmartwieni

*1,15 spolszczone: hebrajskich

*1,19 spolszczone: Hebrajki

2. Zaś pewien mąż z domu Lewiego, poszedł i pojął lewicką córkę. ² A ta niewiasta poczęła i urodziła syna. Zaś widząc, że był pięknym, ukrywała go przez trzy miesiące. ³ Ale dłużej nie mogła go ukrywać. Zatem wzięła dla niego czółenko z trzciny *, pokryła je asfaltem i smołą, włożyła do niego dziecię i postawiła w sitowiu, na brzegu rzeki. ⁴ Zaś jego siostra stanęła nieopodal, by wiedzieć, co się z nim stanie. ⁵ Do rzeki zeszła też córka faraona, aby się kąpać; a jej służące przechadzały się nad brzegiem rzeki. I spostrzegła czółenko wśród sitowia; zatem posłała swą służącą, a ta je wzięła. ⁶ I otworzyła, i zobaczyła dziecko, a był to płaczący chłopiec. Więc się nad nim ulitowała, lecz powiedziała: On jest z ebrejskich dzieci. ⁷ A jego siostra powiedziała do córki faraona: Mam pójść i zawołać ci kobietę, jedną z karmiących Ebrejek, by ci karmiła to dziecię? ⁸ A córka faraona do niej powiedziała: Idź. Zatem dziewczynka poszła i zawołała matkę tego dziecka. ⁹ Zaś córka faraona do niej powiedziała: Zabierz to oto dziecko i mi je wykarm, a ja ci dam twoje wynagrodzenie. Więc kobieta zabrała dziecko i je karmiła. ¹⁰ A kiedy dziecko wyrosło, przyprowadziła je do córki faraona i stał się jej synem; a jego imię nazwała Mosze *, mówiąc: Bo wydobyłam go z wody.

¹¹ A w dniach, kiedy Mojżesz urósł, stało się, że wyszedł do swoich braci oraz widział ich ciężkie roboty. Widział też Micreiczyka, który bił Ebrejczyka, jednego z jego braci. ¹² Więc obejrzał się tu i tam, a widząc że nie ma nikogo, zabił Micrejczyka oraz zagrzebał go w piasku. ¹³ Wyszedł też następnego dnia - a oto się kłócili dwaj Ebrejczycy. Zatem powiedział do krzywdziciela: Czemu bijesz swego bliźniego? ¹⁴ Więc odpowiedział: Kto cię ustanowił przełożonym i sędzią nad nami? Czy zamierzasz mnie zabić, tak, jak zabiłeś Micrejczyka? Zatem Mojżesz się wystraszył oraz powiedział do siebie: Tak więc, wyjawiła się ta sprawa. ¹⁵ O tej sprawie usłyszał też faraon i zamierzał uśmiercić Mojżesza; lecz Mojżesz uciekł przed faraonem, zatrzymał się w ziemi Midjan * i bywało, że siadał przy studni. ¹⁶ A kapłan Midjanu miał siedem córek. One także przyszły, naczerpały wody oraz napełniły koryta, aby napoić trzodę swojego ojca. ¹⁷ Ale nadeszli pasterze oraz je odpędzili. Wtedy Mojżesz się podniósł, obronił je oraz napoił ich trzodę. ¹⁸ A kiedy wróciły do swojego ojca Reguela *, ten powiedział: Czemu dzisiaj wróciłyście tak szybko? ¹⁹ Zatem odpowiedziały: Jakiś Micrejczyk wyzwolił nas z ręki pasterzy, ale i nam naczerpał oraz napoił trzodę. ²⁰ Więc on powiedział do swoich córek: A gdzie jest? Czemu opuściłyście tego człowieka? Zawołajcie go, aby się posilił chlebem. ²¹ Zatem Mojżesz postanowił pozostać u tego człowieka, a on dał Mojżeszowi swoją córkę Cypporę. ²² I urodziła syna, więc nazwał jego imię Gerszon *, bo powiedział: Byłem przechodniem w cudzej ziemi.

²³ W przebiegu tych długich czasów stało się, że umarł król Micraimu. A synowie Israela jęczeli i narzekali na skutek pracy; zatem doszło do Boga ich wołanie z powodu nadmiaru pracy. ²⁴ I Bóg usłyszał ich jęk oraz wspomniał na Swoje przymierze z Abrahamem, Ic'hakiem i Jakóbem. ²⁵ Bóg spojrzał także na synów Israela i Bóg poznał...

*2,3 dokładnie: z wysysającej (wilgoć); chodzi o trójkańczastą trzcinę, wysoką oraz grubą na palec. Z jej kory wyrabiano papirus, a łodyga służyła do wyrabiania różnych sprzętów.

*2,10 Mojżesz; co znaczy: Ocalony, Wyciągnięty z wody

*2,15 kraj na półwyspie synajskim

*2,18 Reguel był ojcem trzech synów: Ithry, Chobaba i Keniego. Cyppora - żona Mojżesza była córką Ithry, a wnuczką Reguela (II Mojżesza 3,1 + 18,1; IV Mojżesza 10,29)

*2,22 co znaczy: Cudzoziemiec

3. A Mojżesz pasł trzodę swojego teścia Ithry - kapłana midjańskiego. I poprowadził trzodę na drugą stronę pustyni oraz doszedł do góry Boga - do Chorebu *. ² I w ognistym płomieniu, spośród ognia, ukazał mu się anioł WIEKUISTEGO. Zatem spojrzał, a oto krzak ciernia pałał ogniem - lecz cierń się nie spalił. ³ Więc Mojżesz powiedział: Zejdę oraz zobaczę to wielkie zjawisko. Czemu ten cierń się nie spala? ⁴ A WIEKUISTY widział, że to poszedł zobaczyć. Bóg też zawołał do niego spośród cierniska, mówiąc: Mojżeszu, Mojżeszu! Więc odpowiedział: Oto jestem. ⁵ I rzekł: Nie przychodź tutaj; zdejmij twoje obuwie z twych nóg, gdyż miejsce na którym stoisz jest ziemią świętą. ⁶ Nadto powiedział: Ja jestem Bóg twojego ojca, Bóg Abrahama, Bóg Ic'haka i Bóg Jakóba *. A Mojżesz zakrył swoją twarz, bo obawiał się spojrzeć ku Bogu. Mateusz 22,32; Marek 12,26; Łukasz 20,38, Dokonania 7,32 ⁷ I WIEKUISTY powiedział: Przyglądając się, widziałem nędzę Mojego ludu, który przebywa w Micraim; poznałem jego cierpienia oraz słyszałem ich wołanie przed jego ciemięzcami. ⁸ Dlatego idę go ocalić z ręki Micrejczyków oraz wyprowadzić go z tej ziemi - do ziemi pięknej i przestronnej, do ziemi opływającej mlekiem i miodem, do siedziby Kanaanejczyków, Chittejczyków, Emorejczyków, Peryzejczyków, Chiwitów i Jebusytów.

⁹ A teraz, oto doszło do Mnie wołanie synów Israela oraz widziałem ucisk, którym uciskają ich Micrejczycy. ¹⁰ Tak więc, idź - Ja cię poślę do faraona *; wyprowadź Mój lud, synów Israela z Micraim. ¹¹ A Mojżesz powiedział do Boga: Kto ja jestem, bym poszedł do faraona i wyprowadził z Micraim synów Israela? ¹² Zatem powiedział: Przecież będę z tobą - to będzie dla ciebie znakiem, że Ja cię posłałem... Zaś kiedy wyprowadzisz lud z Micraim, będziecie służyli Bogu przy tej górze. ¹³ A Mojżesz powiedział do Boga: Oto przyjdę do synów Israela i im powiem: Posłał mnie do was Bóg waszych ojców. Zaś gdy mi powiedzą: Jakie jest Jego Imię? Co im odpowiem?

¹⁴ A Bóg powiedział do Mojżesza: Ja Jestem Będący ^S*. I powiedział: Tak powiesz synom Israela: Posyła mnie do was Będący ^S**. ¹⁵ I Bóg jeszcze powiedział do Mojżesza: Tak powiesz synom Israela: Posłał mnie do was WIEKUISTY *, Bóg waszych ojców, Bóg Abrahama, Bóg Ic'haka i Bóg Jakóba. Oto Moje Imię na wieki i oto wspomnienie o Mnie od pokolenia do pokolenia. ¹⁶ Idź, zgromadź starszych Israela i im powiedz: Objawił mi się WIEKUISTY, Bóg waszych ojców, Bóg Abrahama, Ic'haka i Jakóba, i powiedział: Spojrzałem na was oraz na to, co wam uczyniono w Micraim. ¹⁷ Powiedziałem też: Wyprowadzę was z nędzy Micraimu do ziemi Kanaanejczyków, Chiwitów i Jebusytów, do ziemi opływającej mlekiem i miodem. ¹⁸ Więc usłuchają twojego głosu. Zatem przyjdziesz, ty oraz starsi Israela, do króla Micraimu i mu powiecie: Objawił się nam * WIEKUISTY, Bóg Ebrejczyków; dlatego chcemy pójść przez trzy dni drogą do pustyni, aby złożyć ofiary naszemu Bogu, WIEKUISTEMU. ¹⁹ Ale Ja wiem, że król Micraimu nie pozwoli wam odejść, nawet mimo przemożnej ręki... ²⁰ Zatem wyciągnę Moją rękę oraz porażę Micraim wszystkimi Moimi cudami, które dokonam pośród niego. A potem was wypuści. ²¹ Dam też temu ludowi łaskę w oczach Micrejczyków i będzie, że gdy wyjdziecie - nie pójdziecie z niczym. ²² Lecz każda niewiasta wyprosi u swojej sąsiadki i u mieszkanki swojego domu - naczynia srebrne, naczynia złote i szaty, i włożycie to na waszych synów oraz na wasze córki, oraz złupicie * Micrejczyków.

*3,1 ew. Horeb; Choreb - niższy / Synaj - wyższy; szczyt góry nazwanej tak z powodu mnóstwa pokrywających ją cierni

*3,6 BG Bóg Abrahamów, Bóg Izaaków, Bóg Jakóbów

*3,10 Tym faraonem był najprawdopodobniej Ramses III Wielki, znany u Greków pod nazwą Sezostrysa. Po nim panował trzynasty z jego synów - Mnefta III

*3,14 dokładniej z hebr: BG, C Będę, Który Będę

**3,14 w języku hebrajskim to samo słowo, co w *3,14; C Wieczny

*3,15 w języku hebrajskim - tetragramaton; tłumaczony także jako: S PAN; BÓG. Żydzi na określenie tetragramatonu używają słowa Haszem (co znaczy: To określone Imię). Brak punktacji samogłoskowej tego słowa spowodował, że niektórzy (za Septuagintą) przyjmują do jego wymowy punktację hebrajskiego słowa Adonaj (co znaczy: Pan); porównaj: Jeremiasz 44,2 + 26

*3,18 dokładnie: spotkał nas

*3,22 C wypróżnicie

4. A Mojżesz odpowiedział, mówiąc: Jeżeli mi nie uwierzą oraz nie usłuchają mojego głosu; jeśli powiedzą: Nie ukazał ci się WIEKUISTY. ² A WIEKUISTY powiedział do niego: Co jest w twojej ręce? Więc odpowiedział: Laska. ³ Zaś Pan powiedział: Rzuć ją na ziemię. Zatem ją rzucił na ziemię i zamieniła się w węża, a Mojżesz przed nim uciekł. ⁴ Zaś WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Wyciągnij twoją rękę i pochwyć go za ogon. Zatem wyciągnął swoją rękę i go pochwycił, a w jego dłoni zamienił się znowu w laskę. ⁵ To się stanie, by uwierzyli, że objawił ci się WIEKUISTY, Bóg ich ojców, Bóg Abrahama, Bóg Ic'haka i Bóg Jakóba. ⁶ I WIEKUISTY dalej mówił do niego: Włóż twoją rękę w twe zanadrze. Więc włożył swoją rękę w swe zanadrze, a gdy ją wyjął - oto jego ręka stała się trędowata, biała jak śnieg. ⁷ A Bóg powiedział: Włóż z powrotem twoją rękę w swe zanadrze; a gdy ją wyjął ze swojego zanadrza - oto znowu się stała jak reszta jego cielesnej natury ^S. ⁸ I będzie - jeśli ci nie uwierzą oraz nie usłuchają głosu pierwszego znaku - że uwierzą głosowi następnego znaku. ⁹ A jeżeli nie uwierzą tym dwóm znakom oraz nie usłuchają twojego głosu - to weźmiesz wody z rzeki oraz wylejesz ją na ląd; a wtedy woda, którą weźmiesz z rzeki - przemieni się, i na lądzie zamieni się w krew. ¹⁰ Potem Mojżesz powiedział do WIEKUISTEGO: Wybacz Panie, ale ja nie jestem wymownym człowiekiem; nie byłem takim ani wczoraj, ani wcześniej, ani odkąd zacząłeś rozmawiać z Twoim sługą. Gdyż jestem ciężkich ust oraz ociężałego języka. ¹¹ A WIEKUISTY do niego powiedział: Kto dał usta człowiekowi, albo czyni go niemym, bądź głuchym; widzącym, albo ślepym? Czyż nie Ja, WIEKUISTY? ¹² Zatem idź, a Ja będę z twoimi ustami i nauczę cię, co masz mówić. ¹³ A Mojżesz powiedział: Wybacz Panie! Poślij tego, kogo zechcesz posłać. ¹⁴ Więc zapłonął gniew WIEKUISTEGO na Mojżesza i powiedział: Oto Ahron *, twój brat, Lewita; wiem, że on dobrze mówi; oto wyjdzie na twoje spotkanie, zobaczy cię i ucieszy się w swoim sercu. ¹⁵ Zatem będziesz z nim mówił i słowa wkładał w jego usta; a Ja będę z twoimi ustami oraz z jego ustami i nauczę was, co powinniście uczynić. ¹⁶ On będzie za ciebie przemawiał do ludu i on ci posłuży za usta, a ty mu będziesz zamiast Boga. ¹⁷ Weźmiesz też w twoją rękę tą laskę i wykonasz nią owe znaki.

¹⁸ Zatem Mojżesz poszedł, wrócił do swojego teścia Jthry i mu powiedział: Chciałbym pójść, powrócić do mych braci w Micraim; i zobaczyć, czy są jeszcze żywi. A Jthro powiedział do Mojżesza: Idź w pokoju. ¹⁹ Zaś WIEKUISTY powiedział do Mojżesza w Midjan: Idź, wróć do Micraim, gdyż pomarli wszyscy ludzie czyhający na twoje życie. ²⁰ Więc Mojżesz wziął swoją żonę i swoich synów *, wsadził ich na osła oraz powrócił do ziemi Micraim. Mojżesz wziął także w swoją rękę laskę Boga. ²¹ A WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Skoro idziesz, aby powrócić do Micraimu - uważaj; w obliczu faraona uczyń wszystkie cuda, które ci dałem w twą rękę. Ale ja uczynię twardym jego serce i nie uwolni ludu. ²² Powiesz też faraonowi: Tak mówi WIEKUISTY: Moim synem, Moim pierworodnym jest Israel. ²³ Zatem ci powiadam: Uwolnij Mojego syna, aby Mi służył. A jeżeli nie zechcesz go uwolnić - oto Ja zabiję twojego syna, twego pierworodnego. ²⁴ Zaś w drodze, na postoju stało się, że spotkał go WIEKUISTY i zamierzał go zabić. ²⁵ Więc Cyppora wzięła ostry krzemień, obrzezała napletek swojego syna, dotknęła jego nóg i powiedziała: Tak, jesteś dla mnie oblubieńcem krwi. ²⁶ Zatem odstąpił od niego. Wtedy rzekła: Oblubieńcem krwi przez obrzezanie.

²⁷ WIEKUISTY powiedział też do Ahrona: Wyjdź naprzeciwko Mojżesza na pustynię. Zatem wyszedł, spotkał go przy górze Boga oraz go ucałował. ²⁸ A Mojżesz opowiedział Ahronowi wszystkie słowa WIEKUISTEGO, który go posłał, oraz o wszystkich znakach, które mu zalecił. ²⁹ Więc Mojżesz z Ahronem poszli oraz zgromadzili wszystkich starszych Israela. ³⁰ A Ahron opowiedział im wszystkie słowa, które WIEKUISTY powiedział do Mojżesza, zaś Mojżesz wykonał owe znaki na oczach ludu. ³¹ I lud uwierzył; a słysząc, że WIEKUISTY spojrzał na synów Israela i że zobaczył ich nędzę - ukorzyli się oraz pokłonili.

*4,14 co znaczy: Oświecony; inni: Przynoszący światło

*4,20 drugim synem Mojżesza był Eliezer

5. Potem Mojżesz z Ahronem przyszli do faraona i powiedzieli: Tak mówi WIEKUISTY, Bóg Israela: Uwolnij Mój lud, aby dla Mnie obchodzili święto na puszczy. ² A faraon powiedział: Kim jest WIEKUISTY, abym posłuchał jego głosu oraz uwolnił Israela? Nie znam WIEKUISTEGO, a Israela nie uwolnię. ³ Więc powiedzieli: Objawił się nam Bóg Ebrejczyków. Przez trzy dni chcemy iść drogą do pustyni i ofiarować naszemu Bogu - WIEKUISTEMU, aby nas nie uderzył morem lub mieczem. ⁴ A król Micraimu do nich powiedział: Mojżeszu i Ahronie! Czemu odciągacie lud od jego pracy? Idźcie do waszych robót. ⁵ Faraon nadto powiedział: Licznym jest już ten lud ziemi, a wy ich chcecie oderwać od ich robót. ⁶ Tego dnia faraon rozkazał poganiaczom ludu oraz jego nadzorcom, mówiąc: ⁷ Nie dawajcie nadal ludowi słomy do wyrabiania cegły, tak jak wczoraj i wcześniej; niech idą sami oraz zbierają sobie słomę. ⁸ Także nałóżcie na nich wyznaczoną ilość cegieł, tą, którą wyrabiali wczoraj i wcześniej oraz z niej nie ujmijcie. Ponieważ są leniwi, dlatego wołają, mówiąc: Pójdziemy i złożymy ofiary naszemu Bogu. ⁹ Niech robota zaciąży na tych ludziach, niech się nią zajmą, a nie będą się oglądali na puste mowy. ¹⁰ Zatem poganiacze ludu oraz jego nadzorcy wyszli i powiedzieli do ludu, mówiąc: Tak mówi faraon: Nie będę dawał wam słomy. ¹¹ Idźcie sami i bierzcie sobie słomę, gdzie znajdziecie; chociaż z waszej roboty nic się nie ujmie. ¹² Więc lud rozproszył się po całej ziemi Micraim, aby zbierać ścierń zamiast słomy. ¹³ A poganiacze ich przynaglali, mówiąc: Wykonujcie wasze roboty, codzienną pracę każdego dnia, jak wówczas gdy była słoma. ¹⁴ Także bito nadzorców z synów Israela, których ustanowili nad nimi poganiacze, mówiąc: Dlaczego wczoraj i dzisiaj nie wykonaliście waszej normy w wyrobie cegieł, takiej jak kiedyś? ¹⁵ Zatem nadzorcy z synów Israela przyszli do faraona oraz wołali, mówiąc: Czemu tak robisz twoim sługom? ¹⁶ Nie dają słomy twym sługom, a cegły - powiadają - wyrabiajcie. Czym zawinił twój lud, że oto twoi słudzy są bici? ¹⁷ Więc powiedział: Jesteście lenie, lenie; dlatego powiadacie: Pójdziemy i złożymy ofiary WIEKUISTEMU. ¹⁸ Idźcie, pracujcie, a słomy wam się nie da. Ale macie dostarczyć wyznaczoną ilość cegieł. ¹⁹ Zatem dozorcy z synów Israela zobaczyli się w biedzie *, gdy im mówiono: Nie ujmujcie z normy waszych cegieł, z codziennej pracy każdego dnia. ²⁰ A kiedy wychodzili od faraona, spotkali Mojżesza i Ahrona, którzy stali na drodze. ²¹ Więc do nich powiedzieli: Niech spojrzy na was WIEKUISTY i rozsądzi, bowiem obrzydziliście nas w oczach faraona i w oczach jego sług; podaliście miecz do ich ręki, aby nas zabili. ²² A Mojżesz zwrócił się do WIEKUISTEGO i powiedział: Panie, czemu wyrządziłeś to zło twojemu ludowi; czemu mnie posłałeś? ²³ Przecież od chwili, gdy przyszedłem do faraona, by przemawiać w Twoim Imieniu - gorzej się obchodzi z tym ludem. A ocalić - nie ocaliłeś Twojego ludu.

*5,19 albo: w smutnej konieczności powiadomienia ludu

6. A WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Teraz zobaczysz, co uczynię faraonowi. Gdyż uwolni ich z powodu przemożnej ręki, z powodu przemożnej ręki wypędzi ich ze swej ziemi.

² Bóg mówił do Mojżesza oraz do niego powiedział: Ja jestem WIEKUISTY. ³ Objawiłem się Abrahamowi, Ic'hakowi i Jakóbowi jako Bóg Wszechmogący; ale w Moim Imieniu - WIEKUISTY, nie dałem im się poznać *. ⁴ Nadto ustanowiłem Moje Przymierze z nimi, aby im oddać ziemię Kanaan, ziemię ich pobytu, w której uprzednio przebywali. ⁵ Ja też usłyszałem jęk synów Israela, których ujarzmiają Micrejczycy oraz wspomniałem na Me Przymierze. ⁶ Dlatego powiedz synom Israela: Ja, WIEKUISTY, wyprowadzę was spod brzemienia Micraimu, wybawię was z ich niewoli; wyzwolę was wyciągniętym ramieniem oraz wielkimi sądami. ⁷ I przyjmę was Sobie za lud, i będę wam Bogiem, i poznacie, że Ja jestem wasz Bóg, WIEKUISTY, który was wyprowadza spod brzemienia Micraimu. ⁸ Wyprowadzę was do tej ziemi, co do której podniosłem Moją rękę, aby ją dać Abrahamowi, Ic'hakowi i Jakóbowi; więc oddam ją wam w dziedzictwo; Ja, WIEKUISTY. ⁹ Zatem Mojżesz tak samo mówił do synów Israela, ale Mojżesza nie słuchali z powodu udręczenia * ducha oraz z powodu ciężkiej pracy.

¹⁰ A WIEKUISTY oświadczył Mojżeszowi, mówiąc: ¹¹ Idź, powiedz faraonowi, królowi Micraimu, by wypuścił synów Israela ze swojej ziemi. ¹² Zaś Mojżesz powiedział przed WIEKUISTYM, mówiąc: Oto synowie Israela nie chcą mnie słuchać, więc jakże mnie usłucha faraon? Nadto ja mam nieobrzezane usta.

¹³ Wtedy WIEKUISTY rzekł do Mojżesza i do Ahrona, dając im polecenie dla synów Israela oraz dla króla Micraimu - faraona, by wyprowadzić synów Israela z ziemi Micraim. ¹⁴ Oto głowy ich rodów: Synowie Reubena, pierworodnego Israela: Chanoch, Fallu, Checron i Charmi. Oto rodziny Reubena. ¹⁵ Synowie Szymeona: Jemuel, Jamin, Ohad, Jachin, Cochar i Szaul - syn Kanaanejki. Oto rodziny Szymeona. ¹⁶ A oto imiona synów Lewiego, według ich rodowodów: Gerszon, Kehat i Merari. Zaś lata życia Lewiego to sto trzydzieści siedem lat. ¹⁷ A synowie Gerszona to: Libny i Szymei, według ich rodzin. ¹⁸ A synowie Kehatha to: Amram, Ic'har, Hebron i Uzyel. Zaś lata życia Kehatha to sto trzydzieści trzy lata. ¹⁹ A synowie Merari’ego to: Machli i Muszy. Oto rodziny Lewiego według ich rodowodów. ²⁰ A Amram pojął sobie za żonę swoją ciotkę Jehobedę i urodziła mu Ahrona oraz Mojżesza. Zaś lata życia Ahrona to sto trzydzieści siedem lat. ²¹ A synowie Ic'hara to: Korach, Nefeg i Zychry. ²² A synowie Uzyela to: Miszael, Elicafan i Sythry. ²³ Zaś Ahron pojął sobie za żonę siostrę Nachszona, córkę Aminadaba - Eliszebę, i urodziła mu Nadaba, Abihu, Elazara i Ithamara. ²⁴ A synowie Koracha to: Assyr, Elkana i Abiasat. Oto rodziny Korachitów. ²⁵ Zaś Elazar - syn Ahrona, pojął sobie za żonę jedną z córek Putiela i urodziła mu Pinchasa. Oto głowy rodów lewickich, według ich rodzin. ²⁶ Oto Ahron i Mojżesz, do których WIEKUISTY powiedział: Wyprowadźcie synów Israela z ziemi Micraim, wyprowadźcie ich zastępami. ²⁷ To oni przemawiali do króla Micraimu - faraona, odnośnie wyprowadzenia Israela z Micraimu; oto Mojżesz i Ahron.

²⁸ To się stało w dniu, w którym WIEKUISTY mówił do Mojżesza, w ziemi Micraim. ²⁹ Kiedy WIEKUISTY powiedział do Mojżesza, mówiąc: Ja jestem WIEKUISTY; powtórz faraonowi, królowi Micraimu, wszystko co do ciebie mówię. ³⁰ A Mojżesz powiedział przed WIEKUISTYM: Ja jestem nieobrzezanych ust, zatem jakże faraon mnie usłucha?

*6,3 także: wyjaśnić, nauczyć, zrozumieć

*6,9 dosłownie: krótkości

7. Nadto WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Patrz, oto ustanawiam cię bogiem dla faraona; a twój brat Ahron będzie twoim prorokiem. ² Ty będziesz mówił wszystko, co ci przekażę, a twój brat Ahron będzie przemawiał do faraona, by uwolnił synów Israela ze swojej ziemi. ³ Ale Ja uczyniłem twardym * serce faraona, więc rozmnożę Moje znaki i Moje cuda w ziemi Micraim. ⁴ A faraon was nie usłucha; więc położę Moją rękę na Micraim i wielkimi sądami wyprowadzę z ziemi Micraim Moje zastępy - Mój lud, synów Israela. ⁵ Kiedy wyciągnę Moją rękę na Micraim i wyprowadzę spośród nich synów Israela - Micrejczycy poznają, że Ja jestem WIEKUISTY. ⁶ Zatem Mojżesz tak uczynił i Ahron; tak uczynili, jak przekazał im WIEKUISTY. ⁷ A Mojżesz miał osiemdziesiąt lat, zaś Ahron osiemdziesiąt trzy lata, gdy zaczęli mówić do faraona.

⁸ Zaś WIEKUISTY tak powiedział do Mojżesza oraz Ahrona: ⁹ Jeśli faraon wam powie, mówiąc: Uczyńcie jakiś znak; wtedy powiesz do Ahrona: Weź twoją laskę i rzuć przed faraona; a zamieni się ona w węża. ¹⁰ Zatem Mojżesz i Ahron przyszli do faraona i uczynili tak, jak im rozkazał WIEKUISTY. Ahron rzucił swą laskę przed faraonem oraz przed jego sługami i zamieniła się w węża. ¹¹ Ale faraon wezwał mędrców i czarowników, i oni - wróżbici Micraimu, uczynili to samo swoimi czarami. ¹² Każdy rzucił swoją laskę i zamieniły się w węże; ale laska Ahrona połknęła ich laski. ¹³ Lecz serce faraona było twarde oraz ich nie usłuchał; tak, jak powiedział WIEKUISTY. ¹⁴ Nadto WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Oporne jest serce faraona i się wzbrania, aby uwolnić lud. ¹⁵ Idź z rana do faraona; oto wychodzi on nad wodę. Stań zatem nad brzegiem rzeki na jego drodze; a weźmiesz w twą rękę laskę, która zamieniła się w węża. ¹⁶ I mu powiedz: Posłał mnie do ciebie WIEKUISTY, Bóg Ebrejczyków, mówiąc: Uwolnij Mój lud, aby Mi odprawili służbę na pustyni; lecz dotychczas nie usłuchałeś. ¹⁷ Zatem tak mówi WIEKUISTY: Po tym poznasz, że Ja jestem WIEKUISTY: Oto Ja uderzę laską, która jest w mojej ręce - w wody, które są w rzece, a zamienią się w krew. ¹⁸ Zaś ryby, które są w rzece - pomrą, po czym rzeka zatęchnie. Zatem Micreiczycy będą się brzydzić * pić wodę z rzeki. ¹⁹ Nadto WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Powiedz Ahronowi: Weź twoją laskę oraz wyciągnij twoją rękę na wody Micraimu, na ich strumienie, na ich kanały oraz na ich jeziora; na wszystkie zbiorniki ich wód, a zamienią się w krew. Zatem krew będzie w całej ziemi Micraim, nawet w drewnianych i kamiennych naczyniach *. ²⁰ Więc Mojżesz i Ahron uczynili tak, jak przykazał WIEKUISTY. Ahron - na oczach faraona oraz na oczach jego sług - podniósł laskę oraz uderzył w wodę, która była w rzece; a cała woda z rzeki zamieniła się w krew. ²¹ Zaś ryby, które były w rzece - posnęły. A ponieważ rzeka zatęchła, Micreiczycy nie mogli pić wody z rzeki. Ta krew była na całej ziemi Micraim. ²² Lecz tak samo uczynili swoimi czarami wróżbici Micraimu. Ale serce faraona było twarde oraz ich nie usłuchał - tak, jak powiedział WIEKUISTY. ²³ Zatem faraon się odwrócił oraz poszedł do swego domu, i nie zwrócił uwagi także na to. ²⁴ A wszyscy Micrejczycy zaczęli kopać w okolicach rzeki, by otrzymać wodę do picia; gdyż nie mogli pić wody z rzeki. ²⁵ I spełniło się siedem dni, po porażeniu rzeki przez WIEKUISTEGO.

²⁶ WIEKUISTY powiedział też do Mojżesza: Idź do faraona i mu powiedz: Tak powiedział WIEKUISTY: Uwolnij Mój lud, aby Mi służył. ²⁷ A jeżeli wzbraniasz się go uwolnić, oto Ja porażę całe twoje państwo znanymi wam żabami. ²⁸ Więc rzeka zaroi się żabami; wyjdą i wejdą do twego domu, do twojego pokoju sypialnego, na twe łóżko, do domu twoich sług, między twój lud, do twoich pieców i twych mis. ²⁹ Te żaby polezą na ciebie, na twój naród oraz na wszystkie twoje sługi.

*7,3 także: zawziętym, upartym; C krnąbrnym

*7,18 dokładnie: strudzą się przezwyciężaniem wstrętu

*7,19 na tamtych obszarach wodę przechowywało się w kamiennych naczyniach, stojących na rogach ulic; a po domach w drewnianych kadziach

8. Potem WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Powiedz Ahronowi: Wyciągnij twoją rękę z twą laską na rzeki, na strumienie, na jeziora i wyprowadź żaby na ziemię Micraimu. ² Więc Ahron wyciągnął swoją rękę na wody Micraimu. Zatem żaby wylazły oraz pokryły ziemię Micraimu. ³ Tak samo uczynili wróżbici swoimi czarami, wyprowadzając żaby na ziemię Micraimu. ⁴ Zaś faraon wezwał Mojżesza i Ahrona oraz powiedział: Pomódlcie się do WIEKUISTEGO, by oddalił ode mnie oraz od mojego narodu te żaby - a uwolnię lud; niech złożą ofiary WIEKUISTEMU. ⁵ A Mojżesz powiedział do faraona: Rozkaż mi *, na kiedy mam się pomodlić za ciebie, za twoje sługi i za twój lud, by wytępić żaby od ciebie oraz z twych domów, i by zostały tylko w rzece. ⁶ Więc powiedział: Na jutro. Więc odpowiedział: Będzie według twojego słowa, abyś poznał, że nie ma jak WIEKUISTY, nasz Bóg. ⁷ Żaby ustąpią od ciebie, z twoich domów i od twojego ludu, a pozostaną tylko w rzece. ⁸ Zatem Mojżesz i Ahron wyszli od faraona. A Mojżesz wołał do WIEKUISTEGO odnośnie żab, które nasłał na faraona. ⁹ Zaś WIEKUISTY uczynił według słów Mojżesza, więc żaby pozdychały w domach, na podwórzach oraz na polach. ¹⁰ Zatem zgarniali je na liczne kupy, a ziemia cuchnęła. ¹¹ Ale faraon widząc, że nastąpiła ulga, uczynił twardym swoje serce oraz ich nie usłuchał, jak zapowiedział WIEKUISTY. ¹² Zaś WIEKUISTY rzekł do Mojżesza: Powiedz Ahronowi: Wyciągnij twoją laskę i uderz o proch ziemi, a na całej ziemi Micraim zamieni się w komary *. ¹³ Zatem tak uczynili. Ahron wyciągnął swoją rękę ze swą laską i uderzył o proch ziemi, więc zjawiły się komary na ludziach oraz na bydle. Cały proch ziemi zamienił się w komary na całej ziemi Micraim. ¹⁴ Zaś wróżbici starali się wyprowadzić komary swoimi czarami, lecz nie zdołali. Więc komary były na ludziach i na bydle. ¹⁵ Wróżbici powiedzieli też do faraona: To palec Boga. Ale serce faraona zrobiło się twardym oraz ich nie usłuchał, jak zapowiedział WIEKUISTY. ¹⁶ WIEKUISTY powiedział też do Mojżesza: Wstań rano i staw się przed faraonem. Oto on wyjdzie nad wodę. Potem mu powiedz: Tak mówi WIEKUISTY: Uwolnij Mój lud, by Mi służyli. ¹⁷ Bo jeżeli nie uwolnisz Mojego ludu, oto Ja puszczę na ciebie, na twoje sługi, na twój lud oraz na twoje domy rój * robactwa **. Zatem domy Micrejczyków napełnią się rojem robactwa, a także sama ziemia na której przebywają. ¹⁸ Ale owego dnia wyróżnię ziemię Goszen, na której przebywa Mój lud, więc tam nie będzie robactwa; abyś poznał, że Ja jestem WIEKUISTY pośród tej ziemi. ¹⁹ Tak uczynię rozdział * pomiędzy Moim ludem - a twoim ludem. Jutro ten znak się stanie. ²⁰ I WIEKUISTY tak uczynił. Na dom faraona, na domy jego sług oraz na całą ziemię Micraim nadciągnął niezliczony rój robactwa. A od roju robactwa została zniszczona ziemia. ²¹ Więc faraon wezwał Mojżesza i Ahrona, i powiedział: Idźcie, złóżcie w tym kraju ofiary waszemu Bogu. ²² Ale Mojżesz powiedział: Nie godzi się tak czynić; gdyż spełnimy naszemu Bogu, WIEKUISTEMU, wstrętną * dla Micrejczyków ofiarę. A jeśli w ich oczach spełnimy wstrętną dla Micrejczyków ofiarę - czyż nas nie ukamienują? ²³ Pójdziemy przez trzy dni drogą do pustyni i tam złożymy ofiary naszemu Bogu, WIEKUISTEMU, jak nam rozkaże. ²⁴ A faraon powiedział: Zatem ja was uwolnię, byście na puszczy ofiarowali waszemu Bogu - WIEKUISTEMU, jednak daleko nie odchodźcie; pomódlcie się także za mnie. ²⁵ A Mojżesz powiedział: Oto wychodzę od ciebie i pomodlę się do WIEKUISTEGO, a jutro rój robactwa ustąpi od faraona, od jego sług, oraz od jego ludu. Lecz faraon niechaj przestanie zwodzić, nie uwalniając ludu, aby złożył ofiary WIEKUISTEMU. ²⁶ I Mojżesz wyszedł od faraona oraz modlił się do WIEKUISTEGO. ²⁷ A WIEKUISTY uczynił według słowa Mojżesza i oddalił rój robactwa od faraona, od jego sług oraz od jego ludu, tak, że nie zostało ani jednego. ²⁸ Ale faraon i tym razem uczynił twardym swoje serce, i nie uwolnił ludu.

*8,5 właściwie: poszczyć się; w znaczeniu: rozporządzaj mną

*8,12 według starożytnych: drobne, gryzące komary; rodzaj moskitów żyjących dotąd w Egipcie

*8,17 także: mieszaninę

**8,17 S much końskich

*8,19 S także: rozdzielenie, odróżnienie

*8,22 w górnym Egipcie uważano owce za ofiary wstrętne bogom

9. Zaś WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Pójdziesz do faraona i mu powiesz: Tak mówi WIEKUISTY, Bóg Ebrejczyków: Uwolnij Mój lud, aby Mi służył. ² Bo jeżeli nie zechcesz go uwolnić i jeszcze będziesz ich zatrzymywał, ³ to oto ręka WIEKUISTEGO będzie na twoim bydle w polu; na koniach, na osłach, na wielbłądach, na wołach oraz na owcach. Nastanie bardzo ciężki pomór. ⁴ WIEKUISTY rozdzielił także pomiędzy bydłem Israelitów - a bydłem Micrejczyków, by nie padło nic ze wszystkiego, co należy do synów Israela. ⁵ WIEKUISTY naznaczył też czas, mówiąc: Jutro WIEKUISTY spełni tą rzecz w tym kraju. ⁶ I nazajutrz WIEKUISTY spełnił tą rzecz, zatem pozdychało wszystko bydło Micraimu; a z bydła synów Israela nie zdechło ani jedno. ⁷ Zatem faraon posłał, a oto u Israelitów nie zdechło ani jedno. Ale serce faraona było twarde i nie uwolnił ludu.

⁸ WIEKUISTY powiedział też do Mojżesza oraz Ahrona: Weźcie sobie z pieca hutniczego po pełnej garści sadzy i niech Mojżesz ją rzuci ku niebu na oczach faraona. ⁹ A sadza zamieni się w pył na całej ziemi Micraim i stanie się zapaleniem *, które wywoła pryszcze na ludziach i na bydle w całej ziemi Micraim. ¹⁰ Zatem wzięli sadzę z hutniczego pieca i stanęli przed faraonem. A Mojżesz rzucił ją ku niebu i stała się zapaleniem, co wywołuje pryszcze na ludziach, i na bydle.

¹¹ Więc wróżbici nie mogli stanąć przed Mojżeszem z powodu zapalenia; bo na wróżbitach oraz na wszystkich Micrejczykach były wrzody. ¹² Ale WIEKUISTY uczynił twardym serce faraona, zatem ich nie usłuchał, jak WIEKUISTY zapowiedział Mojżeszowi. ¹³ WIEKUISTY powiedział też do Mojżesza: Wstań rano, staw się przed faraonem oraz mu powiedz: Tak mówi WIEKUISTY, Bóg Ebrejczyków: Uwolnij Mój lud, aby Mi służyli. ¹⁴ Bo tym razem Ja nasyłam wszystkie Moje klęski na twoje serce, na twoje sługi i na twój lud, abyś poznał, że nie ma Mnie równego na całej ziemi. ¹⁵ Już miałem wyciągnąć Moją rękę oraz uderzyć morem ciebie i twój lud, więc byłbyś zgładzony z ziemi. ¹⁶ Jednak dlatego cię zachowałem, aby ci okazać Moją siłę i by rozgłaszano Moje Imię na całej ziemi. ¹⁷ Jeszcze się wynosisz nad Mym ludem, nie chcąc ich uwolnić. ¹⁸ Jutro, o tym czasie spuszczę bardzo silny grad, jakiego jeszcze nie było w Micraim, od dnia założenia go - aż dotąd. ¹⁹ Tak więc poślij i nakaż schronić twoje bydło oraz wszystko co masz na polu; bowiem na wszystkich ludzi i na bydło, które znajdzie się w polu, a nie zostanie spędzone do domu, spadnie grad i zginą. ²⁰ Zatem każdy ze sług faraona, kto się przestraszył słowa WIEKUISTEGO - spędził do domów swoje sługi i swoje stada. ²¹ Ale kto nie zwracał uwagi na słowo WIEKUISTEGO - zostawił na polu swoje sługi i swoje stada.

²² Zaś WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Wyciągnij twoją rękę ku niebu, a będzie grad na całej ziemi Micraim; na ludzi, na bydło oraz na wszelkie polne zioła w ziemi Micraim. ²³ Zatem Mojżesz wyciągnął ku niebu swoją laskę, a WIEKUISTY zesłał gromy, grad oraz ogień, który zstąpił na ziemię. WIEKUISTY spuścił grad na ziemię Micraim. ²⁴ Więc był grad oraz bardzo silny ogień kłębiący się * pośród gradu, jakiego nie było na całej ziemi Micraim, odkąd należała do tego narodu. ²⁵ W całym kraju Micraim grad potłukł wszystko, co było na polu - od człowieka do bydlęcia. Grad potłukł też wszystkie polne zioła, a wszystkie drzewa połamał. ²⁶ Jedynie nie było gradu w ziemi Goszen, gdzie byli synowie Israela. ²⁷ Zatem faraon powstał, wezwał Mojżesza i Ahrona oraz do nich powiedział: Tym razem zawiniłem; WIEKUISTY jest sprawiedliwy, a ja i mój naród występni. ²⁸ Pomódlcie się do WIEKUISTEGO, bo wystarczy tych gromów Boga i gradu - a was uwolnię i dłużej tu nie zostaniecie. ²⁹ Zaś Mojżesz powiedział do niego: Gdy tylko wyjdę z miasta, wzniosę moje ręce do WIEKUISTEGO; wtedy gromy ustaną i nie będzie już więcej gradu, abyś poznał, że ziemia jest WIEKUISTEGO. ³⁰ Ale wiem, że ty i twoi słudzy nie obawiacie się jeszcze oblicza Boga, WIEKUISTEGO.

³¹ Zatem len i jęczmień zostały potłuczone przez grad, bo jęczmień koszono, a len był wtedy w rozkwicie. ³² Jednak pszenica i orkisz * nie były potłuczone, bo jeszcze rosły nisko... ³³ Tak Mojżesz wyszedł z miasta faraona oraz wzniósł swoje ręce do WIEKUISTEGO, a ustały gromy i grad oraz deszcz już nie padał na ziemię. ³⁴ Zaś faraon widząc, że ustał deszcz, grad i gromy, dalej stawał się winnym i czynił twardym swe serce; on oraz jego sługi. ³⁵ Serce faraona tak stwardniało, że nie uwolnił synów Israela; jak WIEKUISTY zapowiedział przez Mojżesza.

*9,9 także: wrzodem

*9,24 także: nieustanny

*9,32 rodzaj niskiej, późno wschodzącej pszenicy

10. Zatem WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Idź do faraona; bowiem Ja uczyniłem twardym jego serce i serce jego sług, abym czynił pośród niego Me znaki. ² I abyś opowiadał w uszy twojego syna oraz twojego wnuka to, co zdziałałem w Micraim, oraz o Moich znakach, które na nich okazałem; byście wiedzieli, że Ja jestem WIEKUISTY. ³ Zatem Mojżesz i Ahron weszli do faraona i powiedzieli do niego: Tak mówi WIEKUISTY, Bóg Ebrejczyków: Jak długo nie zechcesz ukorzyć się przede Mną? Uwolnij Mój lud, aby Mi służyli. ⁴ Gdyż jeśli nie zechcesz uwolnić Mojego ludu, to oto jutro przyprowadzę szarańczę * na twoje państwo. ⁵ Więc zakryje widnokrąg ziemi tak, że nie będzie można widzieć ziemi. Pożre też ocaloną resztkę, która pozostała wam po gradzie, i pożre wszystkie drzewo, które rośnie u was na polu. ⁶ Nadto napełni twe domy, domy wszystkich twoich sług i domy wszystkich Micrejczyków, czego nie widzieli twoi ojcowie, ani ojcowie twoich ojców, odkąd byli na ziemi - aż do tego dnia. Potem się odwrócił i wyszedł od faraona. ⁷ A słudzy faraona powiedzieli do niego: Dokąd on będzie dla nas matnią *? Uwolnij tych ludzi i niech służą swojemu Bogu - WIEKUISTEMU; czy nie widzisz, że Micraim ginie? ⁸ Więc znowu przywołano do faraona Mojżesza i Ahrona, a on do nich powiedział: Idźcie, służcie waszemu Bogu, WIEKUISTEMU. Którzy to są w szczególności, co mają iść? ⁹ Zatem Mojżesz powiedział: Pójdziemy z naszymi małoletnimi oraz z naszymi starcami; pójdziemy z naszymi synami, z naszymi córkami, trzodami i z naszym bydłem; bo obchodzimy święto przed WIEKUISTYM. ¹⁰ A faraon do nich powiedział: Oby WIEKUISTY tak był z wami, jak ja was uwolnię z waszymi dziećmi. Uważajcie, bo przed waszym obliczem jest zło. ¹¹ Nie tak będzie. Jeśli się tego domagacie – to niech do tej służby dla WIEKUISTEGO idą sami mężczyźni. Po czym wypędzono ich sprzed oblicza faraona. ¹² A WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Wyciągnij twoją rękę na ziemię Micraim względem szarańczy, by napadła na ziemię Micraim i pożarła wszystkie zioła ziemi oraz wszystko, co pozostawił grad. ¹³ Zatem Mojżesz wyciągnął swoją laskę na ziemię Micraim, a WIEKUISTY sprowadził na tę ziemię wschodni wiatr, który wiał przez cały dzień oraz przez całą noc. A kiedy nastał poranek, wschodni wiatr przyniósł szarańczę. ¹⁴ I szarańcza napadła na całą ziemię Micraim oraz w wielkiej ilości zaległa cały obszar Micraimu. Przedtem nie bywało podobnej szarańczy i po niej takiej nie będzie. ¹⁵ Zatem pokryła widnokrąg całej ziemi tak, że ziemia stała się zaćmiona. Pożarła też wszystkie zioła ziemi i cały owoc drzewa, który zostawił grad. W całej ziemi Micraim nie zostało żadnej zieleni, na drzewach oraz wśród polnej trawy. ¹⁶ Więc faraon szybko wezwał Mojżesza i Ahrona oraz powiedział: Zawiniłem przeciwko waszemu Bogu, WIEKUISTEMU, oraz przeciwko wam. ¹⁷ Lecz teraz jeszcze raz darujcie moją winę oraz módlcie się do waszego Boga, WIEKUISTEGO, aby tylko odwrócił ode mnie tą śmierć. ¹⁸ Zatem Mojżesz wyszedł od faraona i pomodlił się do WIEKUISTEGO. ¹⁹ A WIEKUISTY skierował bardzo silny, zachodni wiatr, który uniósł szarańczę, po czym wtrącił ją do morza Sitowia *. I nie pozostała ani jedna szarańcza na całym obszarze Micraim. ²⁰ Lecz WIEKUISTY uczynił twardym serce faraona i nie uwolnił synów Israela.

²¹ WIEKUISTY powiedział także do Mojżesza: Wyciągnij twoją rękę ku niebu, a stanie się ciemność na ziemi Micraim; i ta ciemność będzie gęstniała *. ²² Zatem Mojżesz wyciągnął swoją rękę ku niebu, i przez trzy dni nastała mroczna ciemność na całej ziemi Micraim. ²³ Jeden nie widział drugiego, więc przez trzy dni nikt nie wstał ze swojego miejsca. Ale u wszystkich synów Israela było światło w ich siedzibach. ²⁴ Zatem faraon wezwał Mojżesza i powiedział: Idźcie, służcie WIEKUISTEMU; tylko niech zostaną wasze trzody i wasze stada; a wasze dzieci niech idą z wami. ²⁵ A Mojżesz odpowiedział: Ty sam powinieneś nam dać ofiary oraz całopalenia, które mamy złożyć naszemu Bogu, WIEKUISTEMU. ²⁶ A i nasz dobytek pójdzie z nami. Nie zostanie ani kopyto, gdyż z niego weźmiemy do służby dla naszego Boga, WIEKUISTEGO. Bo nie wiemy, czym mamy służyć WIEKUISTEMU, dopóki tam nie przyjdziemy. ²⁷ Ale WIEKUISTY uczynił twardym serce faraona i nie chciał ich uwolnić. ²⁸ Faraon powiedział do niego: Precz ode mnie! Strzeż się i nie oglądaj więcej mojego oblicza, bowiem w dniu w którym ujrzysz moje oblicze - umrzesz. ²⁹ A Mojżesz odpowiedział: Słusznie powiedziałeś. Nie zobaczę więcej twojego oblicza...

*10,4 najprawdopodobniej: Gryllus gregarius - rodzaj szarańczy długości dłoni

*10,7 także: sidłem na zgubę

*10,19 S morza Czerwonego

*10,21 dokładnie: by ciemność dotykano

11. Nadto WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Sprowadzę jeszcze jedną klęskę na faraona i na Micraim; a potem was stąd uwolni. Zaś gdy uwolni, to zupełnie was stąd wypędzi. ² Powiedz w uszy mojego ludu, by wyprosili - każdy u swego bliskiego i każda u swojej przyjaciółki - srebrnych naczyń i naczyń złotych. ³ Zaś WIEKUISTY użyczył ludowi łaski w oczach Micrejczyków, a i ów mąż, Mojżesz, był także bardzo wielkim w oczach sług faraona oraz w oczach ludu ziemi Micraim...

⁴ Zatem Mojżesz powiedział: Tak mówi WIEKUISTY: Około północy Ja wystąpię w środku Micraimu. ⁵ I umrze każdy pierworodny w ziemi Micraim; od pierworodnego faraona, który miał zasiadać na jego tronie - aż do pierworodnego niewolnicy, która jest przy żarnach; nadto wszelkie pierworodne z bydła. ⁶ Będzie wielki krzyk na całej ziemi Micraim, jakiego nie było, i jakiego więcej nie będzie. ⁷ Ale pies nie zaostrzy swego języka * na nikogo z synów Israela - ani na człowieka, ani na bydlę, abyście poznali jaki rozdział czyni WIEKUISTY pomiędzy Micrejczykami, a Israelem. ⁸ Zaś wszyscy jego słudzy przyjdą do mnie oraz mi się pokłonią, mówiąc: Wyjdź ty oraz cały lud, który idzie za tobą. A potem wyjdę. Wyjdę od faraona z płonącym gniewem. ⁹ I WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Nie usłuchał was faraon, aby pomnożyły się Moje cuda w ziemi Micraim. ¹⁰ Choć Mojżesz i Ahron spełnili przed faraonem wszystkie cuda, ale WIEKUISTY uczynił twardym serce faraona i nie uwolnił synów Israela ze swej ziemi.

*11,7 hebrajskie wyrażenie oznaczające, że nikt nie odważy się ich napaść

12. W ziemi Micraim WIEKUISTY oświadczył też Mojżeszowi i Ahronowi, mówiąc: ² Ten miesiąc będzie dla was początkiem miesięcy; on jest dla was pierwszym z miesięcy roku *. ³ Powiedzcie całemu zborowi Israela, mówiąc: Dziesiątego dnia tego miesiąca niech wezmą sobie do domu jagnię; każdy jagnię dla swej rodziny. ⁴ A jeśli dom byłby za mały na zjedzenie jagnięcia, to niech je weźmie on oraz jego sąsiad, najbliższy jego domu. Według ilości osób. Zliczycie na to jagnię każdego, w miarę jego spożycia. ⁵ Weźmiecie zdrowe jagnię, jednorocznego samca; możecie je wziąć z owiec, albo kóz. ⁶ I będziecie je chowali do czternastego dnia tego miesiąca; a wtedy *, pomiędzy dwoma wieczorami **, zarżnie je cała rzesza zboru israelskiego. Marek 15,42; Łukasz 23,54; Jan 19,14 + 19,42 ⁷ I wezmą z jego krwi oraz pokropią oba odrzwia oraz nadproże w domach, w których będą je spożywali. ⁸ Tej samej nocy będą też jedli jego mięso, upieczone na ogniu; będą je jedli z przaśnikami * oraz gorzkimi ziołami. ⁹ Nie będziecie spożywali z niego nic niedopieczonego, ani ugotowanego w wodzie - a jedynie pieczone na ogniu, od głowy do nóg, wraz z jego wnętrznościami. ¹⁰ Także nie zostawicie z niego nic do rana; a co z niego zostanie do rana - to spalicie w ogniu. ¹¹ A tak je będziecie spożywać: Wasze biodra będą przepasane, na waszych nogach będzie wasze obuwie, a wasza laska w waszej ręce, i spożyjecie je w pośpiechu; to jest ofiara paschalna * dla WIEKUISTEGO. ¹² Bowiem tej samej nocy przejdę po ziemi Micraim oraz porażę wszelkie pierworodne stworzenie w ziemi Micraim - od człowieka, do bydlęcia; nadto wykonam sądy nad wszystkimi bożyszczami Micraimu; Ja, WIEKUISTY. ¹³ A owa krew będzie dla was znakiem na domach, w których będziecie. Ujrzę krew i was ominę, i pośród was nie będzie tej zgubnej klęski, kiedy będę porażał na ziemi Micraim. ¹⁴ I ten dzień będzie dla was pamiątką *; zatem będziecie go obchodzić w waszych pokoleniach jako uroczystość dla WIEKUISTEGO; będziecie go obchodzić jako ustawę wieczną. ¹⁵ Przez siedem dni należy jeść ^C przaśniki; jednak już pierwszego dnia wyprzątniecie kwas * z waszych domów. Gdyż kto by spożył coś kwaszonego - od dnia pierwszego, aż do dnia siódmego - ta dusza będzie wytracona spośród Israela. ¹⁶ A pierwszego dnia będzie uroczyste * zgromadzenie **; także siódmego dnia będzie u was uroczyste zgromadzenie; nie będzie w nich wykonywana żadna praca ***; oprócz tego, co służy na pokarm dla każdego, to jedynie może być u was przyrządzone. ¹⁷ Zatem przestrzegajcie przaśników; bowiem tego samego dnia wyprowadziłem wasze zastępy z ziemi Micraim; przestrzegajcie ten dzień w waszych pokoleniach jako ustawę wieczną. ¹⁸ Miesiąca pierwszego, czternastego dnia tego miesiąca, od wieczora będziecie jeść przaśniki, aż do dnia dwudziestego pierwszego tego miesiąca, do wieczora. ¹⁹ Przez siedem dni niech nie znajduje się kwas w waszych domach; bo kto by spożył coś kwaszonego - ta dusza będzie wytracona ze zgromadzenia israelskiego; tak przychodzień *, jak i zrodzony w kraju. ²⁰ Nie będziecie jeść żadnego kwaszonego; we wszystkich waszych siedzibach będziecie jeść przaśniki.

²¹ Zatem Mojżesz zwołał wszystkich starszych Israela i powiedział: Sprowadźcie i weźcie sobie jagnięta według swoich rodzin, oraz zarżnijcie ofiarę paschalną. ²² Weźcie także wiązkę hyzopu, zamoczcie we krwi znajdującej się w naczyniu oraz krwią znajdującą się w naczyniu pomażcie nadproże i oba odrzwia. Zaś sami nie wychodźcie; aż do rana niech nikt nie wychodzi za drzwi swojego domu. ²³ Gdyż WIEKUISTY przejdzie, aby porazić Micraim. A gdy zobaczy krew na nadprożu oraz na obu odrzwiach, WIEKUISTY przejdzie obok tych drzwi i nie pozwoli niszczycielowi wejść do waszych domów, aby razić. ²⁴ Będziecie tego przestrzegali na wieki, jako ustawę dla siebie oraz dla swoich synów.

²⁵ Tak też będzie, gdy przyjdziecie do ziemi, którą wam da WIEKUISTY, jak przyrzekł; wtedy także będziecie przestrzegać tego obrzędu. ²⁶ A gdy powiedzą wam wasze dzieci: Co to za obrzęd? ²⁷ Wtedy odpowiecie: To jest ofiara paschalna WIEKUISTEGO, który przeszedł obok domów synów Israela w Micraim, kiedy porażał Micrejczyków - a nasze domy uchronił. Więc lud ukłonił się i ukorzył. ²⁸ Zatem synowie Israela poszli oraz to uczynili; uczynili tak, jak WIEKUISTY przykazał Mojżeszowi i Ahronowi. ²⁹ A o północy się stało, że WIEKUISTY poraził wszystko pierworodne w ziemi Micraim - od pierworodnego faraona, który miał zasiąść na jego tronie, aż do pierworodnego więźnia, który był w więzieniu, i wszelkie pierworodne z bydła. ³⁰ Zatem faraon wstał w nocy - on, wszystkie jego sługi i cały Micraim - oraz powstał wielki płacz w Micraim, bowiem nie było domu, w którym by nie było zmarłego. ³¹ Więc w nocy wezwał Mojżesza i Ahrona oraz powiedział: Zabierzcie się; wyjdźcie spośród mojego ludu, tak wy, jak i synowie Israela. Idźcie, służcie WIEKUISTEMU, jak mówiliście. ³² Zabierzcie też, jak żądaliście, wasze trzody i wasze stada, i idźcie. Módlcie się także za mnie. ³³ A Micrejczycy przynaglali lud, by ich szybko wyprawić z kraju, bo mówili: Wszyscy pomrzemy. ³⁴ Lud poniósł też swoje ciasto zanim się zakwasiło; swoje dzieże owinięte w swe wierzchnie szaty i postawione na swoich barkach. ³⁵ Nadto synowie Israela uczynili według słowa Mojżesza i uprosili u Micrejczyków srebrne naczynia, złote naczynia oraz szaty. ³⁶ A WIEKUISTY dał łaskę ludowi w oczach Micrejczyków, więc im dali. Tak opróżnili Micrejczyków.

³⁷ Synowie Israela wyruszyli z Ramses do Sukoth w liczbie około sześćset tysięcy pieszych mężów, oprócz dzieci. ³⁸ Nadto wyszło z nimi mnóstwo różnoplemiennego ludu i trzody, i stada, bardzo wielki dobytek. ³⁹ A ciasto, które wynieśli z Micraim, wypiekli na przaśne placki, ponieważ nie było zakwaszone. Bowiem zostali wypędzeni z Micraim oraz nie mogli się zatrzymywać; także nie przygotowali sobie zapasów. ⁴⁰ Czas pobytu synów Israela, który spędzili w Micraim, to było czterysta trzydzieści lat *. ⁴¹ I stało się, po upływie czterystu trzydziestu lat, że tego samego dnia * wyszły z ziemi Micraim wszystkie zastępy WIEKUISTEGO. ⁴² Była to noc czuwania dla WIEKUISTEGO, aby ich wyprowadził z ziemi Micraim; noc czuwania przed WIEKUISTYM dla wszystkich synów Israela w ich pokoleniach.

⁴³ A WIEKUISTY powiedział do Mojżesza oraz Ahrona: Oto ustawa ofiary paschalnej: Nie może z niej jeść żaden cudzoziemiec. ⁴⁴ A każdy niewolnik nabyty za pieniądze tylko wtedy może z niej jeść, kiedy go obrzezasz. ⁴⁵ Przesiedleniec albo najemnik nie będzie z niej jadł. ⁴⁶ Ma być spożyta w jednym domu. Z tego mięsa nie wyniesiesz na zewnątrz, i kości w niej nie złamiecie. Jan 19,36 ⁴⁷ Spełni ją cały zbór israelski. ⁴⁸ A jeśli u ciebie zamieszka cudzoziemiec i zechce spełnić ofiarę paschalną dla WIEKUISTEGO - obrzeż u niego wszystkie osoby płci męskiej, a wtedy przystąpi do jej spełnienia i będzie jak urodzony w kraju. Żaden nieobrzezaniec nie będzie z niej spożywał. ⁴⁹ Jedno prawo ma być dla krajowca oraz dla cudzoziemca, który wśród was mieszka. ⁵⁰ Zatem synowie Israela uczynili wszystko to, co WIEKUISTY rozkazał Mojżeszowi i Ahronowi; tak uczynili. ⁵¹ I stało się, że tego samego dnia WIEKUISTY wyprowadził synów Israela z ziemi Micraim, według ich zastępów.

*12,2 miesiąc wyzwolenia z niewoli został nazwany Abib (co znaczy: Ukazania się kłosów). Po wyjściu z niewoli babilońskiej nazwano go z chaldejskiego - Nissan.

*12,6 14 Abib (Nissan), w dzień zwany Przygotowaniem

**12,6 S także: około wieczora, do wieczora

*12,8 ścisłym, nie wyrosłym ciastem, zwanym także macą (czyli: chlebem bez zakwasu); z języka aramejskiego: czysty chleb

*12,11 co znaczy: Przejścia (od hebrajskiego słowa - przeskakiwać; w znaczeniu: oszczędzić)

*12,14 czyli 15-ty Abib (Nissan) - dzień wyjścia z egipskiej niewoli

*12,15 czyli: zakis, zakwas

*12,16 także: święte

**12,16 zwoływane poprzez dęcie w trąby

***12,16 nie wyłączając bydła

*12,19 dokładnie: drzewo jeszcze nie przesadzone, kwitnące na pierwotnym swoim gruncie

*12,40 od zapowiedzi danej Abrahamowi. Micraim (co znaczy: Kraj na nizinie/niskości) dotyczył szczególnie Egiptu, ale i innych pogańskich ziem; patrz: Objawienie 11,8

*12,41 czyli 15-go Abib (Nissan)

13. WIEKUISTY oświadczył też Mojżeszowi, mówiąc: ² Poświęć Mi wszystko, co pierworodne, co otwiera wszelkie łono u synów Israela; tak z ludzi, jak i z bydła. Ono jest Moje. Łukasz 2,23 ³ A Mojżesz powiedział do ludu: Pamiętajcie ten dzień, w którym wyszliście z Micraim, z domu niewoli. Bo WIEKUISTY wyprowadził nas stąd przemożną ręką; zatem kwaszone nie może być spożyte. ⁴ Wychodzicie dzisiaj, w miesiącu Kłosów. ⁵ I będzie tak, że gdy WIEKUISTY zaprowadzi cię do ziemi Kanaanejczyka, Chittejczyka, Emorejczyka, Chywity i Jebusyty - względem której zaprzysiągł twoim przodkom, że ci ją da, do ziemi opływającej mlekiem i miodem - wtedy, w tym miesiącu, odprawicie tą służbę. ⁶ Przez siedem dni będziesz jadał przaśniki, a dnia siódmego będzie uroczystość dla WIEKUISTEGO. ⁷ Przaśniki mają być spożywane przez siedem dni, więc nie ukaże się u ciebie nic kwaszonego; nie ukaże się u ciebie kwas, w całym twoim obrębie. ⁸ Także owego dnia opowiesz twojemu synowi, mówiąc: To z powodu tego, co mi uczynił WIEKUISTY, gdy wychodziłem z Micraim. ⁹ Niech ci to będzie znakiem na twojej ręce i pamiątką między twoimi oczami - aby nauka * WIEKUISTEGO była w twych ustach; gdyż to WIEKUISTY wyprowadził cię przemożną ręką z ziemi Micraim. ¹⁰ Będziesz przestrzegał tej ustawy w jej oznaczonym czasie, od roku - do roku.

¹¹ Zaś kiedy WIEKUISTY zaprowadzi cię do ziemi Kanaanejczyka, jak zaprzysiągł tobie i twoim ojcom, i ci ją odda, ¹² wtedy odłączysz dla WIEKUISTEGO wszystko, co otwiera łono; z każdego pierworodnego płodu bydła, który będzie u ciebie, samce przeznaczysz dla WIEKUISTEGO. ¹³ Zaś każde pierworodne z osła wykupisz jagnięciem; a jeśli nie wykupisz, wtedy złamiesz mu kark *. Wykupisz też każdego pierworodnego człowieka, z twoich synów. ¹⁴ I będzie, że gdy w przyszłości zapyta się cię twój syn, mówiąc: Co to? Wtedy mu powiesz: WIEKUISTY wyprowadził nas przemożną ręką z ziemi Micraim, z domu niewolników. ¹⁵ Bowiem się stało, że gdy faraon się opierał, by nas uwolnić - WIEKUISTY zabił wszystko pierworodne w ziemi Micraim, od pierworodnego z ludzi, aż do pierworodnego z bydła; dlatego ja ofiarowuję WIEKUISTEMU wszystkie otwierające łono samce, oraz wykupuję * każdego pierworodnego z moich synów. ¹⁶ Niech to będzie znakiem na twojej ręce oraz nawiązką między twoimi oczami *; ponieważ WIEKUISTY wyprowadził nas przemożną ręką z Micraim.

¹⁷ A gdy faraon uwolnił lud, wydarzyło się, że Bóg nie poprowadził ich drogą ziemi Pelisztinów, choć była bliższa. Gdyż Bóg mówił: Aby lud przypadkiem nie żałował, kiedy zobaczy wojnę, i nie powrócił do Micraim. ¹⁸ Ale Bóg obwodził * lud drogą pustyni, ku morzu Sitowia. A synowie Israela wyszli uzbrojeni ** z ziemi Micraim. ¹⁹ Mojżesz zabrał także ze sobą kości Josefa, gdyż przysięgą zaklinał synów Israela, mówiąc: Wspomnieć, wspomni was Bóg, a wtedy wyniesiecie stąd ze sobą moje kości. ²⁰ Więc wyruszyli z Sukoth i rozłożyli się obozem na skraju pustyni, w Etham *. ²¹ A WIEKUISTY szedł przed nimi, dniem - w słupie obłoku, aby prowadzić ich drogą; a nocą - w słupie ognistym, by im przyświecać; tak, żeby szli we dnie i w nocy. ²² Słup obłoku nie ustępował od ludu we dnie, ani też słup ognisty w nocy.

*13,9 także: Prawo

*13,13 osioł należał do zwierząt nieczystych, które nie mogły być ofiarowane Bogu

*13,15 okupem pieniężnym

*13,16 owymi przepaskami przytwierdza się filakterie (czyli pojemniki z cytatami z Tory)

*13,18 od hebrajskiego słowa, które znaczy: opasywać biodra; także: okręcać się, obchodzić

**13,18 także: w bojowym szyku; inni: uszeregowani

*13,20 na północnym krańcu morza Czerwonego; także nazwa pustyni, po hebrajsku - Szur

14. Nadto WIEKUISTY oświadczył Mojżeszowi, mówiąc: ² Powiedz synom Israela by się zwrócili oraz rozłożyli obozem przed Pi-Hachiroth *, między Migdol - a morzem, przed Baal-Cefon **. Winniście obozować nad morzem, naprzeciw tego miejsca. ³ A faraon powie o synach Israela, że zabłądzili w tym kraju oraz zamknęła ich pustynia. ⁴ Uczynię twardym serce faraona i będzie za nimi gonił, i wsławię się przez faraona oraz przez całe jego wojsko, a Micrejczycy poznają, że Ja jestem WIEKUISTY. Zatem tak uczynili. ⁵ A kiedy zawiadomiono króla Micraimu, że lud uciekł, serce faraona i jego sług zwróciło się przeciw ludowi, i powiedzieli: Co uczyniliśmy, uwalniając Israelitów, aby nam nie służyli? ⁶ Zatem faraon zaprzągł swój wóz i wziął ze sobą swój lud. ⁷ Wziął także sześćset doborowych wozów, wszystkie wozy Micraimu, a na wszystkich trójzapaśników *. ⁸ WIEKUISTY uczynił twardym serce króla Micraimu, więc podążył za synami Israela; ale synowie Israela wychodzili przy ^S podniesionej ręce. ⁹ Natomiast Micrejczycy - wszystkie konie, wozy faraona, jego jeźdźcy i jego wojsko - gonili za nimi; zatem ich doścignęli, gdy obozowali nad morzem, przy Pi-Hachiroth, przed Baal-Cefon. ¹⁰ Zaś gdy faraon się zbliżył, synowie Israela podnieśli swoje oczy - a oto ciągną za nimi Micrejczycy. Więc bardzo się obawiali, i synowie Israela wołali do WIEKUISTEGO. ¹¹ A do Mojżesza powiedzieli: Czyżbyś nas wyprowadził z powodu braku grobów w Micraim, abyśmy pomarli na puszczy? Co nam uczyniłeś, że nas wyprowadziłeś z Micraim? ¹² Czy to nie jest to samo słowo, które ci mówiliśmy w Micraim, powiadając: Zostaw nas, niechaj służymy Micrejczykom; gdyż jest nam lepiej służyć Micrejczykom, niż umierać na puszczy. ¹³ A Mojżesz powiedział do ludu: Nie obawiajcie się; stańcie i patrzcie na pomoc WIEKUISTEGO, którą wam dziś okaże. Gdyż jak dzisiaj widzieliście Micrejczyków - tak ich więcej nie ujrzycie na wieki. ¹⁴ Będzie za was walczył WIEKUISTY, a wy zamilczcie.

¹⁵ Zaś WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Czemu do Mnie wołasz? Powiedz synom Israela, by ruszyli. ¹⁶ A ty podnieś twą laskę, wyciągnij twoją rękę na morze i je rozbij, a synowie Israela przejdą po suszy środkiem morza. ¹⁷ Ale Ja, oto uczynię twardym serce Micrejczyków, zatem podążą za nimi; i wsławię się przez faraona, przez całe jego wojsko oraz przez jego jeźdźców. ¹⁸ I Micrejczycy poznają, że Ja jestem WIEKUISTY; gdyż wsławię się przez faraona, przez jego wozy oraz przez jego jeźdźców. ¹⁹ Więc ruszył anioł Boga, idący przed obozem Israelitów i szedł za nimi. Ruszył też słup obłoku, który był z przodu ich oblicza i stanął na ich tyłach. ²⁰ I wszedł pomiędzy obóz Micrejczyków - a obóz Israelitów. Zatem tam był obłok i mrok, a tu oświetlał noc. Więc przez całą noc nie zbliżali się jedni do drugich. ²¹ A Mojżesz wyciągnął swoją rękę na morze; zaś WIEKUISTY przez całą noc pędził morze gwałtownym wiatrem wschodnim; zatem wody się rozstąpiły, i morze zamienił w suszę. ²² A synowie Israela szli środkiem morza, po suszy; zaś wody były dla nich ścianą, po prawej oraz po lewej ich stronie *. ²³ Podążyli także Micrejczycy - wszystkie konie faraona, jego wozy i jego jeźdźcy - i weszli za nimi w środek morza. ²⁴ Ale w chwili straży porannej * stało się, że WIEKUISTY spojrzał na obóz micrejski spośród ^S słupa ognia i obłoku, i pomieszał obóz micrejski. ²⁵ Pozrzucał koła jego wozów i prowadził go ociężale. Więc Micraim powiedziało: Ucieknę przed Israelem, ponieważ to WIEKUISTY walczy za nich przeciwko Micrejczykom.

²⁶ Nadto WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Wyciągnij twoją rękę na morze i niechaj wody wrócą na Micrejczyków, na ich wozy, i na ich jeźdźców. ²⁷ Zatem Mojżesz wyciągnął swoją rękę na morze i z nastaniem poranku morze wróciło do swojego łożyska, a Micrejczycy uciekali z jego powodu. Lecz WIEKUISTY wtrącił Micrejczyków w środek morza. ²⁸ Tak wody zawróciły oraz pokryły wozy i jeźdźców całego wojska faraona, które weszło za nimi w morze. Nie pozostał z nich ani jeden. ²⁹ Zaś synowie Israela przeszli po suszy środkiem morza; a wody były dla nich ścianą, z prawej i z lewej ich strony. ³⁰ Tego dnia WIEKUISTY ocalił Israelitów z rąk Micrejczyków; a Israel widział martwych Micrejczyków na brzegu morza. ³¹ Israel widział też wielką moc, którą okazał WIEKUISTY nad Micrejczykami. Zatem lud obawiał się WIEKUISTEGO; uwierzyli także WIEKUISTEMU oraz Jego słudze - Mojżeszowi.

*14,2 z egipskiego: Miejsce porosłe sitowiem

**14,2 miejsce kultu Baala Północy

*14,7 nazwa oficera trzeciej rangi; inni: trzyosobową załogę wozu

*14,22 przejście Israela nastąpiło najprawdopodobniej w pobliżu Suezu, przez zatokę Bahr Assuez

*14,24 czyli w ostatniej z 3 straży, na którą dzielono noc

15. Wtedy Mojżesz razem z synami Israela zaśpiewał pieśń WIEKUISTEMU. Powiedzieli w tych słowach: Zaśpiewam WIEKUISTEMU, gdyż wielce się wywyższył; wtrącił w morze rumaka i jego jeźdźca.

² PAN * sławą i moją pieśnią,

On mi się stał pomocą.

To Ten jest moim Bogiem, więc Go uwielbiam;

Bóg mojego ojca, więc Go wynoszę.

³ WIEKUISTY jest bojownikiem, WIEKUISTY to Jego Imię.

⁴ Wozy faraona i jego wojska wrzucił w morze,

i najlepsi jego trójzapaśnicy zostali pogrążeni w morzu Sitowia.

⁵ Pokryły ich otchłanie, zapadli się w głębię jak kamień.

⁶ Twoja prawica, WIEKUISTY, jest uświetniona mocą;

Twoja prawica, WIEKUISTY, zgromiła nieprzyjaciela.

⁷ Wielkością Twojego majestatu kruszysz Twych przeciwników;

wywierasz Twój gniew, więc pożera ich jakby źdźbło.

⁸ Zadęciem Twoich nozdrzy spiętrzyły się wody,

nurty stanęły jak grobla,

skrzepły tonie pośrodku morza.

⁹ Wróg powiedział: Będę ich gonił;

doścignę,

rozdzielę łupy,

nasyci się nimi moja dusza;

obnażę mój miecz i wytępi ich moja ręka.

¹⁰ Zadąłeś Twoim tchnieniem i okryło ich morze;

w potężnych wodach pogrążyli się jakby ołów.

¹¹ Któż jak Ty między bóstwami, WIEKUISTY?

Któż jak Ty wsławiony jest świętością,

sprawco cudów,

oraz wspaniały w chwale?

¹² Wyciągnąłeś Twoją prawicę i pochłonęła ich ziemia.

¹³ A ten lud, który wybawiłeś, prowadzisz Twoją łaską;

prowadzisz Twoją mocą do przybytku Twojej świętości.

¹⁴ Narody słyszą i drżą,

dreszcz przejmuje mieszkańców Pelesztet *.

¹⁵ Trwożą się książęta Edomu, mocarze * Moabu,

oto przejmuje ich drżenie;

truchleją wszyscy mieszkańcy Kanaanu.

¹⁶ Oby padła na nich bojaźń i trwoga,

niech oniemieją jak głaz od wielkości Twojego ramienia,

aż przejdzie ten lud, który sobie nabyłeś.

¹⁷ Zaprowadzisz ich i zasadzisz * na górze Twojego dziedzictwa,

na miejscu, które urządzisz na Twą siedzibę, WIEKUISTY;

w Świątyni, Panie, którą założą Twoje ręce.

¹⁸ WIEKUISTY będzie królować na wieki i na zawsze.

¹⁹ Tak weszły do morza konie faraona wraz z jego jeźdźcami, a WIEKUISTY skierował na nich wody morza; zaś synowie Israela przeszli po suszy środkiem morza. ²⁰ A prorokini Mirjam *, siostra Ahrona, wzięła w swą rękę bęben, i wyszły za nią wszystkie niewiasty z bębnami oraz w pląsach. ²¹ A Mirjam im zawtórowała:

Zaśpiewajcie WIEKUISTEMU,

bo wzniósł się wielce,

rumaka i jego jeźdźca wtrącił w morze.

²² Zaś Mojżesz poprowadził Israelitów z dala od morza Sitowia, więc weszli do pustyni Szur i szli przez pustynię trzy dni, lecz nie znaleźli wody. ²³ Potem przybyli do Mara, lecz nie mogli pić wód z Mara, bo były gorzkie; dlatego też nazwano jego imię - Mara. ²⁴ Zatem lud szemrał przeciwko Mojżeszowi, mówiąc: Co będziemy pić? ²⁵ Więc zawołał do WIEKUISTEGO, a WIEKUISTY wskazał mu drzewo. Zatem wrzucił je do wody, i woda się osłodziła. Tam ustanowił dla niego ustawy, sądy oraz tam go doświadczył. ²⁶ Powiedział także: Jeśli będziesz słuchał głosu twojego Boga, WIEKUISTEGO; spełniał w Jego oczach to, co jest właściwe; oraz będziesz strzegł wszystkich Jego ustaw - to nie dopuszczę do ciebie żadnej choroby, którą dopuściłem na Micraim; bo Ja jestem WIEKUISTY, twój lekarz.

²⁷ I przybyli do Elim; a było tam dwanaście źródeł wody i siedemdziesiąt palm; zatem tam, przy tych wodach, rozłożyli się obozem.

*15,2 tu Imię Boga jest podane w skróconej formie

*15,14 spolszczone: Filistei

*15,15 dosłownie: barany trzodne, jako przywódcy stada

*15,17 także: osiedlisz

*15,20 NT z języka greckiego Mariam; spolszczone: Maria

16. Wyruszyli też z Elim i piętnastego dnia, drugiego miesiąca po ich wyjściu z ziemi Micraim, cały zbór synów Israela przybył na puszczę Syn, która jest między Elim - a Synajem. ² Lecz cały zbór synów Israela szemrał na puszczy przeciwko Mojżeszowi i Ahronowi. ³ Synowie Israela do nich powiedzieli: O, gdybyśmy byli pomarli * z ręki WIEKUISTEGO w ziemi Micraim; gdyż bywało, że siadaliśmy przy garnku mięsa i jadaliśmy chleb do syta. Wyprowadziliście nas na tą puszczę, aby cały ten tłum zamorzyć głodem. ⁴ A WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Oto spuszczę wam chleb, jak deszcz z niebios, zatem lud będzie wychodził oraz zbierał każdego dnia dzienną potrzebę, abym go doświadczył, czy postąpi według Mojej nauki, czy też nie. ⁵ Ale dnia szóstego niech przyrządzą to, co przyniosą; gdyż będzie to podwójna ilość tego, co będą codziennie zbierać. ⁶ Więc Mojżesz i Ahron powiedzieli do wszystkich synów Israela: Wieczorem poznacie, że to WIEKUISTY wyprowadził was z ziemi Micraim. ⁷ A z rana zobaczycie chwałę * WIEKUISTEGO w tym, że usłyszy wasze szemranie przeciwko WIEKUISTEMU. Bo czymże my jesteśmy, że przeciw nam szemracie? ⁸ Mojżesz także powiedział: Gdy WIEKUISTY da wam wieczorem mięso na pożywienie, a z rana chleb do syta - w tym poznacie, że WIEKUISTY usłyszał wasze szemranie, którym szemraliście przeciwko Niemu; bo czym my jesteśmy? Szemraliście nie przeciw nam, ale przeciwko WIEKUISTEMU. ⁹ Mojżesz powiedział także do Ahrona: Powiedz całemu zborowi synów Israela: Przyjdźcie przed oblicze WIEKUISTEGO, bo On usłyszał wasze szemrania. ¹⁰ A gdy Ahron przemawiał do całego zboru synów Israela, stało się, że spojrzeli ku puszczy - a oto w obłoku ukazała się chwała WIEKUISTEGO.

¹¹ I WIEKUISTY oświadczył Mojżeszowi, mówiąc: ¹² Usłyszałem szemranie synów Israela. Powiedz im tak: Przed wieczorem * będziecie jedli mięso, a z rana nasycicie się chlebem; i poznacie, że Ja jestem wasz Bóg - WIEKUISTY. ¹³ A na wieczór się stało, że zleciały się przepiórki oraz pokryły * obóz; zaś z rana była wokół obozu warstwa rosy. ¹⁴ A kiedy warstwa rosy się uniosła, oto na pustyni ukazało się coś małego, ziarnistego, drobnego jak szron na ziemi. ¹⁵ Więc synowie Israela to ujrzeli i powiedzieli jeden do drugiego: Co to jest *? A Mojżesz do nich powiedział: To jest ten chleb, który WIEKUISTY dał wam do jedzenia. Jan 6,31; 1 Koryntian 10,3 ¹⁶ Oto co rozkazał WIEKUISTY: Niech każdy z niego zbiera w miarę swojego zapotrzebowania, po omerze * na głowę; niech też każdy zbierze dla pozostających w jego namiocie, według liczby waszych osób. ¹⁷ Zatem synowie Israela tak uczynili i zbierali - jeden więcej, a drugi mniej. ¹⁸ A gdy mierzyli to na omery, ten, który potrzebował więcej - nie zebrał za wiele; zaś ten, który potrzebował mniej - nie zebrał za mało; wszyscy zbierali w miarę swojego zapotrzebowania. 2 Koryntian 8,15 ¹⁹ Zaś Mojżesz do nich powiedział: Niech nikt z tego nie zostawia do rana. ²⁰ Ale nie usłuchali Mojżesza i niektórzy zostawiali z tego do rana; lecz to zaroiło się robactwem i zacuchnęło. Zatem Mojżesz się na nich rozgniewał. ²¹ Tak zbierali każdego ranka, każdy według swojej potrzeby; bo kiedy zagrzało słońce – wtedy to stopniało. ²² A szóstego dnia stało się, że zbierali ten chleb w dwójnasób, dla każdego po dwa omery. Więc przyszli wszyscy przywódcy zboru i donieśli to Mojżeszowi. ²³ Zatem do nich powiedział: Oto jest to, co zapowiedział WIEKUISTY - wielki dzień wypoczynku; jutro święty dzień wypoczynku dla WIEKUISTEGO. Co chcecie upiec - upieczcie, oraz co chcecie ugotować - ugotujcie; a wszystko, co zbywa - zostawcie oraz zachowajcie sobie do jutra. ²⁴ Zatem zostawili to do jutra, tak, jak rozkazał Mojżesz, i wtedy nie zacuchnęło oraz nie było w tym robactwa. ²⁵ Mojżesz także powiedział: Jedzcie to dzisiaj, gdyż dzisiaj jest dzień odpoczynku dla WIEKUISTEGO; dziś nie znajdziecie tego na polu. ²⁶ Sześć dni będziecie to zbierać, ale dnia siódmego jest dzień odpoczynku; tego dnia niczego nie będzie. ²⁷ A dnia siódmego stało się, że niektórzy z ludu wyszli, aby zbierać, ale nic nie znaleźli. ²⁸ Zaś WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Jak długo nie będziecie chcieli przestrzegać Moich przykazań i nauk? ²⁹ Patrzcie – że oto WIEKUISTY dał wam dzień wypoczynku; dlatego, dnia szóstego, On wam daje chleb na dwa dni; niech więc każdy pozostanie na swoim miejscu i w dzień siódmy niech nikt nie wychodzi ze swojego miejsca. ³⁰ Zatem lud dnia siódmego odpoczywał. ³¹ Zaś dom Israela nazwał ów pokarm - Man *. A był on jak ziarno koriandru ** - biały, a jego smak jak pączka z miodem. ³² Mojżesz także powiedział: Oto co rozkazał WIEKUISTY: Niechaj dla waszych pokoleń zostanie przechowany z tego pożywienia pełny omer, aby widzieli chleb, którym was żywiłem na pustyni, gdy was wyprowadziłem z ziemi Micraim. ³³ Mojżesz powiedział też do Ahrona: Weź jeden koszyk, nasyp do niego pełny omer manu i postaw go przed WIEKUISTYM, na przechowanie w waszych pokoleniach. ³⁴ Zatem jak WIEKUISTY przykazał Mojżeszowi - tak Ahron postawił go na przechowanie przed Arką Świadectwa. ³⁵ I synowie Israela jadali man przez czterdzieści lat, aż przyszli do ziemi zamieszkania; jadali man aż do swego przybycia do granic ziemi Kanaan. ³⁶ A omer jest dziesiątą częścią efy.

*16,3 chodzi o naturalną śmierć

*16,7 także: siłę i wielkość

*16,12 także: pomiędzy wieczorami

*16,13 dosłownie: podniosły

*16,15 inni: To jest dar

*16,16 miara objętości - 1/10 efy (objętość 48 jaj)

*16,31 spolszczone: manna

**16,31 podobny do żywicy Bdellium

17. Tak więc cały zbór synów Israela wyruszył z pustyni Syn na swoje marsze, według rozkazu WIEKUISTEGO, i rozłożyli się obozem w Refidim *; lecz dla ludu nie było wody do picia. ² Zatem lud spierał się z Mojżeszem, mówiąc: Dajcie nam wody, abyśmy pili. A Mojżesz do nich powiedział: Czemu się ze mną spieracie? Czemu doświadczacie WIEKUISTEGO? ³ Ale lud pragnął tam wody i lud szemrał przeciwko Mojżeszowi, mówiąc: Po co wyprowadziłeś nas z Micraim? Aby zamorzyć nas pragnieniem, nasze dzieci i nasz dobytek? ⁴ Więc Mojżesz zawołał do WIEKUISTEGO i powiedział: Co mam uczynić temu ludowi? Już niedługo, a mnie ukamienują. ⁵ A WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Przejdź przed ludem oraz zabierz ze sobą kilku starszych Israela. W twoją rękę weźmiesz też twoją laskę, którą uderzyłeś w rzekę, i pójdziesz. ⁶ A oto tam, na skale Chorebu, stanę przed tobą. Zatem uderzysz w skałę i wyjdzie z niej woda, a lud będzie pił. Więc Mojżesz tak uczynił na oczach starszych Israela. ⁷ I nazwał to miejsce Massa * i Meriba ** z powodu kłótni synów Israela oraz z powodu tego, że doświadczali WIEKUISTEGO, mówiąc: Czy jest WIEKUISTY pośród nas, czy też nie?

⁸ Ale przyciągnął Amalek, by walczyć z Israelem w Refidim. ⁹ Zaś Mojżesz powiedział do Jezusa * syna Nuna: Wybierz nam mężów, wyjdź i walcz z Amalekiem. Ja jutro stanę na szczycie pagórka, a w mojej ręce będzie berło Boga. ¹⁰ Więc Jezus syn Nuna zrobił tak, jak mu rozkazał Mojżesz odnośnie walki z Amalekiem; a Mojżesz, Ahron i Chur weszli na szczyt pagórka. ¹¹ I stało się, że gdy Mojżesz podnosił swoją rękę - zwyciężał Israel, a gdy opuszczał swoją rękę - zwyciężał Amalek. ¹² Ale ręce Mojżesza ociężały. Zatem wzięli kamień i podłożyli pod niego, a on na nim usiadł. Zaś Ahron i Chur podpierali jego ręce - jeden z jednej, a drugi z drugiej strony, i tak jego ręce dotrwały aż do zachodu słońca. ¹³ A Jezus syn Nuna poraził ostrzem miecza Amaleka i jego lud.

¹⁴ Potem WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Wpisz to dla pamięci do zwoju oraz włóż to w uszy Jezusa syna Nuna, że zgładzę, zgładzę spod nieba pamięć o Amaleku. ¹⁵ Zaś Mojżesz zbudował ołtarz i nadał mu nazwę: WIEKUISTY - moim sztandarem. ¹⁶ I powiedział: Ręka jest wzniesiona ku tronowi * WIEKUISTEGO: Wojna WIEKUISTEGO z Amalekiem od pokolenia do pokolenia.

*17,1 niedaleko Chorebu; obecnie Feiran

*17,7 co znaczy: Pokusa

**17,7 co znaczy: Kłótnia

*17,9 W tłumaczeniu Izaaka Cylkowa - Jezus syn Nuna to Jehoszua syn Nuna; wg. Judische Lexikon, Berlin 1930 - Jehoszua / Jeszua; wg. New Bible Dictionary 1962, z aramejskiego - Yešu (czytaj: Jeszu); wg. S - Jesous (czytaj: Jesus); stąd polskie - Jezus syn Nuna.

*17,16 inaczej: przysięgam

18. A kapłan Midjanu - Ithro, teść Mojżesza, usłyszał o wszystkim, co Bóg uczynił dla Mojżesza oraz dla Swego ludu - Israela; oraz o tym, jak WIEKUISTY wyprowadził Israela z Micraim. ² Więc Ithro, teść Mojżesza, wziął wcześniej odesłaną żonę Mojżesza - Cypporę. ³ Także dwóch jej synów, z których imię jednego - Gerszon, gdyż powiedział: Byłem przychodniem na obcej ziemi. ⁴ A imię drugiego - Eliezer, gdyż powiedział: Bóg mojego ojca był moją pomocą i ocalił mnie od miecza faraona. ⁵ I Ithro, teść Mojżesza, przybył do Mojżesza na pustynię, gdzie obozował przy górze Boga; jak również jego synowie i jego żona. ⁶ Dał też znać Mojżeszowi: Ja, twój teść Ithro, przybywam do ciebie, oraz twoja żona i z nią dwaj jej synowie. ⁷ Więc Mojżesz wyszedł na spotkanie swojego teścia, pokłonił się oraz go ucałował. Także wypytywali się, jeden o powodzenie drugiego i weszli do namiotu. ⁸ A Mojżesz opowiedział swojemu teściowi wszystko, co WIEKUISTY uczynił faraonowi i Micrejczykom z powodu Israela; o całym trudzie jaki ich spotkał po drodze, oraz jak ich ocalił WIEKUISTY. ⁹ Zaś Ithro cieszył się ze wszystkiego dobrego, które WIEKUISTY wyświadczył Israelowi, gdy ocalił go z ręki Micrejczyków. ¹⁰ Nadto Ithro powiedział: Niech będzie wysławiony WIEKUISTY, który was ocalił z ręki Micrejczyków i z ręki faraona; i wyrwał ten lud spod ręki Micrejczyków. ¹¹ Teraz poznałem, że WIEKUISTY jest wyższym nad wszystkich bogów; gdyż tą samą rzecz, którą przeciwko nim zaplanowali - On zesłał na nich. ¹² I Ithro, teść Mojżesza, przyniósł całopalenia i ofiary dla Boga; przyszedł też Ahron oraz wszyscy starsi ludu, aby z teściem Mojżesza spożyć przed Bogiem chleb. ¹³ Zaś nazajutrz się stało, że Mojżesz zasiadł w celu sądzenia ludu, a lud stał przed Mojżeszem od rana do wieczora. ¹⁴ Zaś teść Mojżesza widząc wszystko, co on czyni z ludem, powiedział: Co to takiego, co ty czynisz z ludem? Czemu ty siedzisz sam jeden, a cały lud stoi przed tobą od rana do wieczora? ¹⁵ Więc Mojżesz odpowiedział swojemu teściowi: Oto przychodzi do mnie lud, aby się radzić Boga. ¹⁶ Kiedy mają jakąś sprawę - przedstawia się ją mnie, zaś ja rozsądzam pomiędzy jednym - a drugim; oznajmiam ustawy Boga oraz Jego nauki. ¹⁷ Zatem teść Mojżesza powiedział do niego: Niedobra to rzecz, którą czynisz. ¹⁸ Nużąc, znużysz i siebie, i ten lud, co jest przy tobie, gdyż ta rzecz jest dla ciebie za trudną; sam jeden jej nie podołasz. ¹⁹ Teraz usłuchaj mojego głosu; poradzę ci i niechaj Bóg będzie z tobą. Ty pozostań dla ludu uprawomocnioną osobą Boga i sam przedstawiaj te sprawy Bogu. ²⁰ Objaśniaj im ustawy i nauki, wskazując im drogę, którą mają chodzić, oraz czyny, które mają spełniać. ²¹ Ale zechciej upatrzyć z całego ludu dzielnych i bogobojnych mężów, mężów prawdy, nienawidzących korzyści, i tych ustawisz nad nimi jako tysiączników, setników, pięćdziesiątników i dziesiętników *. ²² Niech sądzą lud w każdym czasie; mianowicie tak, że każdą większą sprawę będą przedstawiali tobie, a każdą mniejszą sprawę będą rozsądzali sami. Tak ulżysz sobie oraz poniosą ten ciężar razem z tobą. ²³ Jeżeli to uczynisz, a i przykaże ci to Bóg, wtedy będziesz stał niezachwianie, a cały lud w pokoju wróci do swego miejsca. ²⁴ Więc Mojżesz usłuchał głosu swojego teścia i spełnił wszystko, co powiedział. ²⁵ Mojżesz wybrał z całego ludu Israela dzielnych mężów i ustanowił ich dla nich ^S - tysiącznikami, setnikami, pięćdziesiątnikami i dziesiętnikami. ²⁶ Zatem sądzili lud o każdym czasie; każdą sprawę mniejszą rozsądzali sami, a sprawę trudniejszą przedstawiali Mojżeszowi. ²⁷ Zaś Mojżesz odprawił swojego teścia, więc poszedł do swego kraju.

*18,21 czyli naczelników nad poszczególnymi ilościami ludzi

19. A w nowiu * trzeciego miesiąca, po wyjściu synów Israela z ziemi Micraim, w ten sam dzień przybyli na puszczę Synai. ² Wyruszyli z Refidim, przybyli na puszczę Synai i rozłożyli się obozem na puszczy; zatem Israel obozował naprzeciwko góry *. ³ A Mojżesz wstąpił do Boga. I WIEKUISTY zawołał do niego z góry, mówiąc: Tak powiesz domowi Jakóba i oznajmisz synom Israela: ⁴ Widzieliście, co uczyniłem Micrejczykom; jak uniosłem was na orlich skrzydłach i przyprowadziłem was do Siebie. ⁵ A teraz - jeśli usłuchacie Mojego głosu i będziecie przestrzegać Mojego przymierza - wtedy staniecie się Moim skarbem *, wybranym z pomiędzy wszystkich ludów; choć Moja jest cała ziemia. ⁶ A wy będziecie dla Mnie państwem kapłanów oraz świętym narodem. To są słowa, które powiesz synom Israela. 1 Piotra 2,9 ⁷ Więc Mojżesz przyszedł, zwołał starszych ludu i przedstawił im wszystkie te słowa, które polecił mu WIEKUISTY. ⁸ A cały lud razem odpowiedział, mówiąc: Uczynimy wszystko, co powiedział WIEKUISTY. Zatem Mojżesz powtórzył WIEKUISTEMU te słowa ludu.

⁹ WIEKUISTY powiedział też do Mojżesza: Oto Ja przyjdę do ciebie w gęstym obłoku, by lud słyszał, gdy będę z tobą mówił, jak również uwierzył ci na zawsze; a Mojżesz doniósł WIEKUISTEMU słowa ludu. ¹⁰ Zaś WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Idź do ludu i przygotuj ich dziś, i jutro, i niech wypiorą swoje szaty. ¹¹ Aby byli gotowi na trzeci dzień, gdyż trzeciego dnia WIEKUISTY zejdzie na górę Synai, przed oczami całego ludu. ¹² Nadto odgraniczysz lud wokoło i powiesz: Strzeżcie się wchodzić na górę, lub dotykać jej stoku, bo kto się dotknie góry - będzie stracony. ¹³ Niechaj jej nie tknie ręka, gdyż zostanie ukamienowany, bądź zastrzelony; czy to baran idący na czele stada, czy człowiek. Gdy odezwie się przeciągły głos rogu, a zechce wejść na górę - nie zostanie żywym. ¹⁴ A Mojżesz zszedł z góry do ludu oraz przygotował lud; zatem wyprali swoje szaty. ¹⁵ Powiedział także do ludu: Bądźcie gotowi na trzeci dzień oraz nie przystępujcie do kobiety. ¹⁶ A trzeciego dnia, z nastaniem poranku się wydarzyło, że pojawiły się gromy, błyskawice i gęsty obłok nad górą oraz bardzo potężny głos trąby; więc zadrżał cały lud, który był w obozie. ¹⁷ Zaś Mojżesz wyprowadził lud z obozu - naprzeciw Boga, zatem stanęli u stóp góry. ¹⁸ A cała góra Synai się dymiła; dlatego, że w ogniu zszedł na nią WIEKUISTY. Wznosił się z niej dym, jakby dym z topieli i cała góra bardzo się trzęsła. ¹⁹ A głos trąby wzmagał się coraz silniej. Mojżesz mówił, a Bóg mu odpowiadał gromem. ²⁰ I WIEKUISTY zszedł na górę Synai, na szczyt góry. WIEKUISTY zawezwał Mojżesza na szczyt góry i Mojżesz tam wszedł. ²¹ Zaś WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Zejdź, przestrzeż lud, by się nie rwał do WIEKUISTEGO, by Go zobaczyć; bo wtedy mnóstwo z niego padnie. ²² Także kapłani *, którzy podchodzą do WIEKUISTEGO, niech się przygotują, by WIEKUISTY ich nie poraził. ²³ A Mojżesz powiedział do WIEKUISTEGO: Lud nie może wchodzić na górę Synai, gdyż Ty nas przestrzegłeś, mówiąc: Ogranicz górę i ją poświęć. ²⁴ Zaś WIEKUISTY powiedział do niego: Idź, zejdź, a potem wejdziesz - ty i z tobą Ahron; ale kapłani niech się nie porywają, by wejść do WIEKUISTEGO, aby ich nie poraził. ²⁵ Więc Mojżesz zszedł do ludu oraz im to powiedział.

*19,1 czyli pierwszego dnia miesiąca

*19,2 zdaniem niektórych oznacza to cały łańcuch gór nazwany przez Arabów - Tur Sina i nie jest jasne, czy chodzi tu o pewien szczyt tego łańcucha, np.: górę Musa, czy też o oddzielną górę Serbal.

*19,5 także: cennym przedmiotem, klejnotem chowanym pod kluczem

*19,22 czyli pierworodni synowie, którzy składali ofiary (patrz: II Mojżesza 24,5)

20. Bóg wygłosił wszystkie te słowa i powiedział: ² Ja jestem twój Bóg, WIEKUISTY, który cię wyprowadził z ziemi Micraim, z domu niewolników. ³ Nie będziesz miał cudzych bogów przed Moim obliczem *. ⁴ Nie uczyń sobie posągu, ani żadnego obrazu tego, co jest wysoko na niebie, co jest nisko na ziemi i co w wodzie, poniżej ziemi. ⁵ Nie będziesz się przed nimi korzył, ani im służył, gdyż Ja jestem twój Bóg, WIEKUISTY - Bóg żarliwy *, odpłacający ^S winę ojców wobec synów, wnuków i prawnuków tych, którzy Mnie nienawidzą. ⁶ A świadczący miłosierdzie tysiącom, z uwagi na tych, co mnie miłują oraz przestrzegają Moich przykazań. ⁷ Nie wezwij * do fałszu ** Imienia twojego Boga - WIEKUISTEGO. Gdyż WIEKUISTY nie przepuści temu, który wzywa do fałszu Jego Imię.

⁸ Pamiętaj o dniu szabatu *, aby go święcić. Mateusz 12,2 ⁹ Sześć dni pracuj i wykonuj wszelką twoją robotę; ¹⁰ ale dzień siódmy jest szabatem twojego Boga - WIEKUISTEGO. Nie czyń żadnej roboty, ani ty, ani syn, ani córka, ani sługa, ani twoja służebnica, ani twoje bydło, ani przychodzień, który jest w twoich bramach. ¹¹ Gdyż w sześciu dniach WIEKUISTY stworzył niebiosa i ziemię; morze i wszystko, co w nich jest, a dnia siódmego odpoczął. Dlatego WIEKUISTY pobłogosławił dzień siódmy i go poświęcił. ¹² Uszanuj ^S* twojego ojca i twoją matkę, aby się przedłużyły twoje dni na ziemi, którą da ci twój Bóg - WIEKUISTY. Mateusz 15,4 ¹³ Nie zamorduj ^S Mateusz 5,21. ¹⁴ Nie scudzołóż ^S* Mateusz 5,27. ¹⁵ Nie ukradnij ^S. Łukasz 18,20 ¹⁶ Nie daj fałszywego świadectwa przeciwko twojemu bliźniemu. ¹⁷ Nie pożądaj domu twojego bliźniego; nie pożądaj żony twojego bliźniego, ani jego sługi, ani służebnicy, ani byka ^S, ani jego osła, ani niczego, co należy do twojego bliźniego. Rzymian 7,7

¹⁸ A cały lud widział gromy, płomienie, dymiącą się górę oraz słyszał głos trąby; lud to widział i struchlały, cofnął się oraz stanął z daleka. ¹⁹ Powiedzieli też do Mojżesza: Ty mów z nami, a będziemy słuchali; niech Bóg do nas nie przemawia, abyśmy nie pomarli. ²⁰ A Mojżesz powiedział do ludu: Nie obawiajcie się; gdyż Bóg przyszedł, aby was doświadczyć; by była przed waszym obliczem bojaźń względem Niego, abyście nie grzeszyli. ²¹ Zatem lud stanął z daleka, a Mojżesz podszedł do mgły, gdzie był Bóg. ²² Potem WIEKUISTY powiedział do Mojżesza: Tak powiesz synom Israela: Widzieliście, że przemawiałem do was z niebios. ²³ Nic przy Mnie nie ustanawiajcie; nie czyńcie sobie bożków srebrnych i bożków złotych. ²⁴ Dla Mnie wystawisz ofiarnicę * z ziemi i na niej będziesz ofiarowywał twoje całopalenia, twoje ofiary okupne, twoje owce i byki. W każdym miejscu, w którym oznajmię Moje Imię, przyjdę do ciebie oraz cię pobłogosławię. ²⁵ A jeśli Mi wystawisz ofiarnicę kamienną - nie buduj jej z ciosanego kamienia; gdyż jeśli podniósł się na nią twój topór - znieważyłeś ją. ²⁶ Nie będziesz wchodził na ofiarnicę po stopniach, aby się na * niej nie odkryła twa nagość.

*20,3 także: obok Mnie

*20,5 także: zazdrosny

*20,7 także: wymawiaj

**20,7 także: rzeczy pustej, próżnej

*20,8 co znaczy: odpoczynku

*20,12 C uczcij

*20,14 C nie łam małżeńskiej wiary

*20,24 także: ołtarz

*20,26 S także: zamiast; naprzeciw; z powodu

21. A oto są prawa, które im przedstawisz: ² Kiedy kupisz ebrejskiego * niewolnika - niech ci służy sześć lat, a siódmego wyjdzie na wolność, darmo. ³ Jeżeli sam jeden * przyszedł - niech sam jeden wyjdzie. Zaś jeśli byłby żonaty, niech z nim wyjdzie też jego żona. ⁴ A jeżeli jego pan dał mu żonę i urodziła mu synów, lub córki - żona ze swoimi dziećmi zostaną przy jej panu, a on sam jeden wyjdzie. ⁵ Zaś jeśli niewolnik powie: Miłuję mojego pana, żonę i moje dzieci - nie wyjdę na wolność. ⁶ Wtedy jego pan przyprowadzi go przed sędziów, postawi go przy drzwiach, albo przy odrzwiach, po czym jego pan przekłuje mu szydłem ucho, i będzie mu służył na zawsze. ⁷ A jeżeli mąż zaprzedał swoją córkę na nałożnicę *, to ona nie wyjdzie tak, jak wychodzą niewolnicy. ⁸ Jeżeli nie znajduje upodobania * w oczach swojego pana, który ją dla siebie przeznaczył - to niech jej pomoże się wykupić; gdy nią wzgardzi - nie jest władny ją sprzedać obcym ludziom. ⁹ A jeżeli ją przeznaczy dla swojego syna - to niech z nią postępuje według prawa dziewic. ¹⁰ Zaś jeśli weźmie dla niego inną - wtedy nie pozbawi jej pożywienia, odzieży oraz małżeńskiego pożycia. ¹¹ A jeśli jej nie dopełni tych trzech warunków - to wyjdzie darmo, bez okupu.

¹² Kto pobije człowieka na śmierć - będzie ukarany śmiercią. ¹³ Lecz kto nie czyhał, ale Bóg tak poddał drugiego pod jego rękę - to wyznaczę ci miejsce dokąd ma uciec. ¹⁴ Zaś jeśli ktoś czyhał na bliźniego i zabił go zdradziecko - weźmiesz go od Mojego ołtarza na stracenie. ¹⁵ Kto uderzy swojego ojca, albo swoją matkę - będzie ukarany śmiercią. ¹⁶ Kto wykradnie człowieka - czy go sprzeda, czy też znajdzie się pod jego władzą - będzie ukarany śmiercią. ¹⁷ Kto przeklina swojego ojca, albo swoją matkę - będzie ukarany śmiercią. ¹⁸ A kiedy ludzie się pokłócą i jeden drugiego uderzy kamieniem, lub pięścią - i nie umrze, ale padnie na łoże; ¹⁹ to jeśli wstanie i o swej kuli będzie się przechadzał po ulicy - ten, kto go uderzył będzie uwolniony; jednak go wynagrodzi za zmarnowanie czasu oraz da środki, aby go zupełnie wyleczyć. ²⁰ A jeśli ktoś pobije kijem swojego niewolnika, albo swoją służebnicę i umrze pod jego ręką - to niech to będzie pomszczone. ²¹ Jednak gdyby dzień, albo dwa dni przeżył - nie należy brać pomsty, bowiem za jego pieniądz był kupiony. ²² Kiedy się ludzie będą spierać i ktoś uderzy brzemienną kobietę tak, że zostanie poroniony jej płód, zaś inny wypadek nie zajdzie - wtedy ten ktoś poniesie karę pieniężną, jaką nałoży na niego mąż tej kobiety, albo zapłaci według wyroku sędziów. ²³ (Zaś jeśli zajdzie wypadek, wtedy ustanowisz - życie za życie). ²⁴ Jeżeli oko - to za oko, jeśli ząb - to za ząb, jeśli ręka - to za rękę, jeśli noga - to za nogę; ²⁵ jeśli oparzelina - to za oparzelinę, jeśli rana - to za ranę, jeżeli siniec - to za siniec.

²⁶ Jeśli ktoś uderzy w oko swojego niewolnika, albo w oko swojej służebnicy i je uszkodzi - to za jego oko wypuści go na wolność. ²⁷ Także jeśli wybije ząb swojego niewolnika, albo ząb swojej służebnicy - to za ząb wypuści go na wolność.

²⁸ Jeśli byk zabodzie na śmierć mężczyznę, albo kobietę - to należy ukamienować byka i nie jeść jego mięsa; a właściciel byka jest wolny. ²⁹ Jednak jeśli to był byk bodliwy od wczoraj i przedwczoraj, i ostrzeżono o tym jego właściciela, a go nie pilnował, więc zabił kobietę, albo mężczyznę - to byk będzie ukamienowany, a nadto i jego właściciel stracony. ³⁰ Jeśli jednak włożono na niego cenę życia - wtedy da okup za swoją duszę, jaki zostanie na niego nałożony. ³¹ Czy zabodzie chłopca, czy też zabodzie dziewczynę - postąpią z nim według tego prawa. ³² Jeśli byk zabodzie niewolnika, albo służebnicę - właściciel byka da ich panu trzydzieści szekli srebra, a byk zostanie ukamienowany. ³³ A jeśli ktoś otworzy jamę, lub jeśli ktoś wykopał studnię i jej nie przykrył, a wpadnie tam byk, lub osioł - ³⁴ to niech winny tej studni zapłaci; niech zwróci jego właścicielowi pieniądze, a zabity niechaj do niego należy. ³⁵ Gdyby czyjś byk ubódł byka sąsiada i by zdechł - to sprzedadzą żywego byka i podzielą się jego ceną; także podzielą się zabitym. ³⁶ Ale jeśli było wiadomo, że to byk bodliwy od wczoraj i przedwczoraj, a jego właściciel go nie pilnował - to powinien oddać byka za byka; a zabity niech do niego należy. ³⁷ Jeśli ktoś ukradł byka, albo jagnię i je zarżnął, albo je sprzedał - to odda za byka pięć byków, lub cztery owce za jagnię.

*21,2 spolszczone: hebrajskiego

*21,3 dokładnie: ze swoim ciałem

*21,7 także: służebnicę

*21,8 dokładnie: kiedy stał się jej niewiernym

22. Jeśli w podkopie będzie schwytany złodziej i zostanie pobity na śmierć - nie będzie za niego winy krwi. ² Lecz jeżeli świeciło nad nim słońce - to za niego jest wina krwi. Nadto złodziej powinien się odpłacić . A jeśli nie ma majątku - będzie sprzedany z powodu tej kradzieży. ³ Zaś jeśli kradzież zostanie znaleziona w jego ręce - byk, osioł, bądź jeszcze żywe jagnię - to zapłaci w dwójnasób. ⁴ Gdy ktoś spasie pole, albo winnicę i puści swoje bydło, aby się pasło na cudzym polu - niech zapłaci najlepszym ze swego pola, albo najlepszym ze swej winnicy. ⁵ Kiedy wyniknie ogień, zajmie żywopłot z cierni i spali stóg, albo stojące zboże, albo pole - to zapłaci ten, który wzniecił pożar. ⁶ Jeśli ktoś powierzył swojemu bliźniemu pieniądze, albo naczynia do przechowania, a zostanie to wykradzione z domu tego człowieka i zostanie wykryty złodziej - zapłaci on w dwójnasób. ⁷ Zaś jeśli złodziej nie został wykryty - to pan domu stawi się w tej sprawie przed sędziów, że nie wyciągnął swojej ręki na własność swojego bliźniego. ⁸ O każdy przedmiot sprzeniewierzenia, o byka, o osła, o jagnię, o szatę; o każdą zgubę, o której ktokolwiek powie, że to tak - sprawa obydwu przyjdzie przed sędziów. A kogo sędziowie skażą - ten w dwójnasób zapłaci swojemu bliźniemu. ⁹ Jeżeli ktoś da swojemu bliźniemu do chowania osła, albo byka, albo jagnię, albo inne bydło - a zdechnie, zostanie okaleczone, albo zabrane, a nikt by tego nie widział, ¹⁰ to pomiędzy obydwoma będzie przysięga na WIEKUISTEGO, że nie wyciągnął swej ręki na własność swojego bliźniego; i właściciel ją przyjmie - a tamten nie będzie płacił. ¹¹ Lecz jeżeli została mu skradziona - winien zapłacić jej właścicielowi. ¹² Zaś jeśli zostało rozszarpane, przedstawi je jako dowód, a za rozszarpane nie płaci.

¹³ Gdyby ktoś pożyczył zwierzę od swojego bliźniego i zostało okaleczone, albo zdechło, a jego właściciela przy tym nie było - to powinien zapłacić. ¹⁴ Zaś jeśli jego właściciel przy tym był - to nie powinien płacić. Jeżeli było wynajęte - to będzie tak samo z powodu jego wynagrodzenia. ¹⁵ Jeśli ktoś uwiódł niezaręczoną dziewicę i z nią spał - to da jej wiano i pojmie ją sobie za żonę. ¹⁶ A jeśli jej ojciec nie zechce ją wydać za niego - to niech odważy srebro *